Obserwując alpejskie lodowce mamy przed oczami śnieżne jęzory opadające stromo ku dolinom z górskich szczytów. Czymś niewyobrażalnym jest dla nas istnienie lodowców tak wielkich, że zmieniały wygląd ziemi i rozlane były na sporej powierzchni ówczesnej Polski. Działanie tych lodowców, a raczej pozostałości po nich możemy obserwować na pojezierzach polodowcowych czy wzgórzach morenowych. Daleko im jednak do spektakularności. Kiedy jednak opisze się łuk powstały w czasie zlodowacenia skandynawskiego to działanie lodowców nabiera innego wymiaru. 40 km długości, grubość od 3 do 5 km, odległość pomiędzy ramionami to około 25 km. Jest to prawdopodobnie jedyna morena czołowa doskonale widoczna z kosmosu. Takie cudo ukryło się na zachodzie Polski. Dokładnie w okolicach Mużakowa. Już czytając opis tego miejsca można popaść w zachwyt. Rośnie on jeszcze bardziej kiedy na miejscu zobaczy się powstałe tam pojezierze antropologiczne z jeziorami w przeróżnych barwach.

Jak powstała ta morena? Najprościej działanie lodowca można wyobrazić sobie przesuwając palcem po piasku. Pozostanie po nim lekkie wgłębienie, a przed naszym palcem zbierze się kształtne półkole z zebranego materiału. To właśnie zrobił w tym miejscu lodowiec. To półkole ma w tym miejscu 40 km! Przesuwając się po ziemi lód odsłonił między innymi pokłady węgla brunatnego i iłów ceramicznych. Kiedy ludzie odkryli, że wydobycie w tym miejscu nie wymaga drążenia głębokich szybów cała parą ruszyła eksploatacja. To na zawsze zmieniło wygląd tych terenów. W miejscach dawnych szybów i kopalni powstały mniejsze lub większe jeziora. Wypełnione wodą mają przeróżne barwy, które zawdzięczają minerałom znajdującym się w ziemi. Tym sposobem podziwiać można krwistoczerwone czy błękitne oczka wodne. Jedne przypominają kałuże, a inne przestronne zalewy. Gdzieniegdzie z wody wystają pnie drzew. W wielu miejscach ziemia zapadła się i utworzyła zupełnie nowe pejzaże. Są miejsca w których z wody wystaje dawny szalunek do złudzenia przypominający las.

Pierwszy raz do tej polodowcowej krainy trafiłem niemal 10 lat temu. Odwiedziłem Łęknicę ze względu na Park Mużakowski. Jest to swoją drogą kolejna, niezwykła atrakcja w tej okolicy. Prawie 750 hektarów powierzchni i około 30 km parkowych ścieżek. Wpisano go na listę UNESCO w celu ochrony jedynego transgranicznego parku w stylu angielskim w Europie. Już opuszczając autostradę A18 zauważyłem, że wjeżdżam do leśnego raju. Niemal 80% powierzchni Parku Krajobrazowego Łuk Mużakowa stanowią lasy. Sam zatrzymałem się w przeuroczej agroturystyce „Pod sosnami” w Gręzawie oddalonej od Łęknicy o niespełna 20 km. Pomimo tylu niezwykłych atrakcji ciężko po polskiej stronie granicy znaleźć jakiś przytulny nocleg. Taka agroturystka jak u pani Anety jest na wagę złota. Z Gręzawy miałem wszystko na wyciągnięcie ręki, a przecież do tej pory wspomniałem tylko o atrakcjach po naszej stronie granicy. Również u niemieckich sąsiadów nie brakuje ciekawych miejsc. Koniecznie trzeba odwiedzić ogród rododendronów i azalii w Kromlau. Wróćmy jednak na polską ziemię, a dokładnie przed bramę wejściową na ścieżkę dydaktyczną „Dawna kopalnia Babina”. Wybrałem wejście przy parkingu nr 2 między Nowymi Czaplami, a Przewoźnikami. Głównie ze względu na położenie tuż przy wieży widokowej z której podziwiać można całą okolicę. Wznosi się ona na 24 metry i jest doskonałym punktem widokowym. Okolica jest raczej płaska i pomimo falistości terenu ciężko zobaczyć jak to wszystko prezentuje się z góry, a naprawdę jest co podziwiać. Powstałe w czasie wyrobisk hałdy częściowo zalane są wodą. Tworzą one bajkowe pejzaże i gdyby nie świadomość, że w ich powstaniu pomógł człowiek można by uznać je za cud natury.

Po obejrzeniu wszystko z lotu ptaka ruszyłem ścieżką przed siebie. Prowadzi ona niemal cały czas szeroką leśną drogą. Najważniejsze atrakcje i osobliwości przyrody są wyraźnie zaznaczone i opisane na tablicach informacyjnych. Przejście jej w całości zajęło mi około 2 godziny, a droga powrotna bez zatrzymywania pochłonęła około godziny. Co konkretnie można zobaczyć na tej ścieżce? Już po pierwszych kilkuset metrach moim oczom ukazał się pokaźnych rozmiarów staw o sympatycznej nazwie „Afryka”. Po obejrzeniu całości stwierdziłem, że najlepiej poświęcić jej więcej czasu. Pozostałe stanowiska i jeziorka nie zrobiły na mnie, aż takiego wrażenia jak egzotyczna Afryka. Pewnie dlatego, że dojścia do wielu z nich są mocno zarośnięte i nie posiadają one nic charakterystycznego. Przypominają raczej bagno czy mokradła. Patrząc jednak na staw Afryka jak na widać dłoni niezwykłość tego miejsca. Po pierwsze brzeg po którym można spacerować jest niezwykle bogaty w przeróżne formy geologiczne. Po drugie podziwiać można przepiękną taflę wody zakończoną lasem po drugiej stronie. Tuż pod nim piętrzy się ciekawie prezentująca się ziemia ułożona w przedziwny kształt. Jest to zapewne efekt działania wody i wiatru, który spośród twardszych skał usunął luźny materiał. Wygląda to przepięknie i trudno bez zdjęcia czy zobaczenia tego na żywo opisać czym to właściwie jest, bo ja jeszcze w życiu nie widziałem czegoś takiego.

Ziemia Lubuska i ten uroczy skrawek zachodniej Polski zdecydowanie zasługują na poznanie przez większą liczbę turystów. Zaskakujący jest fakt, że te atrakcje tłumnie odwiedzane są przez Niemców, a kiedy opowiadam o tych niezwykłościach w Polsce to wiele osób nie potrafi umiejscowić tych miejsc na mapie. Warto to zmienić, bo odkrywanie takich miejsc to gwarancja dobrze spędzonego czasu. Tam nie można się nudzić, nie ma tłoku turystów, a każde kolejne miejsce zaskakuje czymś nowym.

Miejsca takie jak Zalew Sulejowski kojarzą mi się zazwyczaj z dzikimi tłumami w wakacje i weekendy. Woda i słońce zawsze przyciągają ludzi. Czy na liczącej prawie 58 km długości linii brzegowej nie można jednak znaleźć skrawka zacisznego raju?

Napiszę wprost – omijajcie to miejsce w weekendy. Zwłaszcza te ciepłe i słoneczne. Przyjeżdżajcie jednak bez strachu w tygodniu i po sezonie – jesień i wczesna wiosna to idealny czas. W upalny sierpniowy czwartek nie było tłumów, ale na brak wędkarzy i szykujących się na weekend urlopowiczów nie mogłem narzekać. Nie są to ludzie kłopotliwi, raczej dobrze zorganizowani, wyglądali na samowystarczalnych – mieli namioty, grille, leżaki i małe lodówki. Na tafli jeziora leniwie snuło się kilka żaglówek i łódek. W oddali słyszałem szczekanie psa i ciche rozmowy wędkarzy czekających na cud.

Przysiadłem się do jednej emeryckiej grupki. Zjadłem małą porcję leszcza prosto z ogniska i pogadałem o życiu i śmierci. Genialny czas! Brak jakiejkolwiek organizacji i taka naturalność przekonały mnie do reszty, że można tu odpocząć. Spacer wzdłuż brzegu to też doskonały wybór! Ta mała oaza spokoju znajduje się w okolicach Zarzęcina. Gdy jedzie się do niej od strony miejscowości Błogie Rządowe, trzeba dobrnąć aż do końca drogi. Tam kończy się asfalt i zaczyna się szuter, potem główna droga skręca w prawo, a jeśli chce się dotrzeć do jeziora, trzeba zjechać kawałek w dół. Polecam zrobić własne zapasy, zabrać koce i leżaki, bo z tego raju na pewno nie będzie chciało się wam wyjeżdżać do sklepu.

Miłośnicy sportów wodnych i nocowania w przyczepach w lesie idealnie odnajdą się w Karolinowie, gdzie mieści się szkoła windsurfingu i kitesurfingu – Number One Surf. Funkcjonują tu wypożyczalnia sprzętu i pole campingowe. Przespać się można w przyczepach campingowych lub we własnym namiocie. Jedyna gastronomia to fast foody, więc nie zapomnijcie o własnym prowiancie! Sosnowy las dookoła, cisza, spokój – to świetne miejsce na spędzenie kilku dni nad wodą i spróbowanie swoich sił na desce. Sezon zaczyna się w okolicy święta Bożego Ciała, a kończy w połowie września. Tu również obowiązuje zasada unikania weekendów! W czwartkowy wieczór siedziałem prawie sam na skarpie, wpatrzony w wodę.

Osoby spragnione wiedzy historycznej powinny udać się do pobliskiego bunkra kolejowego w Konewce, a miłośnicy przyrody nie mogą pominąć zwiedzenia rezerwatu Niebieskie Źródła.

Na początku Zalew Sulejowski nie wydawał mi się ciekawym miejscem, ale po całym dniu spędzonym w jego okolicy przekonał mnie do siebie, a co najważniejsze – dał mi odpocząć. Spodoba się rowerzystom i leśnym piechurom, którzy z pewnością odnajdą jeszcze niejedno spokojne miejsce z dala od cywilizacji!

Pieniawa Chopina, Jan Kazimierz, Zdrój Zimny i Agata. Te oryginalne nazwy wód leczniczych od wieków przyciągają do Dusznik-Zdroju ludzi spragnionych wykorzystania ich właściwości w leczeniu chorób. W usytuowanej w malowniczej okolicy Pijalni Wód Mineralnych wybudowanej w pierwszej połowie XIX wieku można przy odgłosach natury wypróbować ich cudowne działanie (są dobre na wszystko, a wstęp kosztuje tylko 1,80 zł).

Spacer do Parku Zdrojowego w Dusznikach-Zdroju rozpoczynam od przejścia kasztanową aleją Chopina. Prowadzony przez szpaler drzew docieram do przepięknego bukowo-kasztanowo-lipowego parku. To tutaj w 1826 roku Fryderyk Chopin zagrał swój pierwszy zagraniczny, publiczny koncert. Dzisiaj znajduje się w tym miejscu urokliwy dworek jego imienia, pomnik, a latem odbywają się koncerty jego muzyki. Ludzie zmierzający do parku często spoglądają na kiosk meteorologiczny, który od wielu lat pomaga kuracjuszom przewidzieć pogodę. Kawałek dalej – przy dworku – turyści w ciepłe miesiące chętnie fotografują się przy kalendarzu kwiatowym, który tworzą codziennie przesadzane kwiaty. Nad aktualną datą króluje napis „Duszniki Zdrój”. Takie zdjęcie to bardzo oryginalna pamiątka!

Koniecznie trzeba zajrzeć również do ogrodu fenologicznego, który został zbudowany tak, aby kwitnące rośliny odzwierciedlały cztery pory roku. Kawałek dalej można przejść między kępami kwiatów, oryginalnie przystrzyżonymi krzewami, aby dojść do przepięknej fontanny – ta w wybrane wieczory rozbłyska światłami – powstaje wtedy wyjątkowy spektakl wody i światła.

Spacer po parku kończę zawsze wizytą w restauracji Pod Złotym Kasztanem, gdzie od wielu lat zamawiam pyszną zupę dnia i tosty z salami. Wiele się zmieniło dookoła, ale smaki pozostały te same i jeszcze nigdy się tu nie rozczarowałem.

Warto wybrać się również do pobliskiego Muzeum Papiernictwa. Poza ciekawą wystawą i oryginalnymi maszynami zobaczysz tu także, jak dawniej czerpano papier, a podczas specjalnych warsztatów – spróbujesz swoich sił w tym ciekawym rzemiośle.

Duszniki-Zdrój to dla mnie dwa światy – miasto położone przy drodze krajowej nr 8 i ten cichy zakątek przy Dworku Chopina z Parkiem Zdrojowym. Zdecydowanie polecam długie poranne i wieczorne spacery w cieniu wiekowych drzew, gdzie stale rozbrzmiewa magiczna Chopinowska muzyka…

Gdy słyszy się nazwę „Europejskie Centrum Bajki”, można odnieść mylne wrażenie, że jest to miejsce wyłącznie dla dzieci. Po części mogę się z tym zgodzić, ale warto pamiętać, że świat dziecięcych bajek to teraźniejszość, nowość i ciągła zmienność, a w Pacanowie przypomina się i przedstawia bajki, które towarzyszą kolejnym pokoleniom. Ten gatunek literacki istnieje przecież od czasów starożytnej Grecji i nie należy patrzeć na bajkę tylko przez pryzmat kilku ostatnich lat.

Po wjeździe do Pacanowa trudno uznać, że jest tu coś ciekawego. Jest to typowe małe miasteczko żyjące w swoim tempie i gdyby nie to, że właśnie do tego miejsca wędrował Koziołek Matołek, to pewnie dzisiaj byłoby ono zupełnie nieznane. Właśnie dzięki bajce, dzięki wyobraźni i zabawie w tworzenie nowych światów to miejsce stało się ważnym punktem na mapie kraju. W bajce to mityczny Pacanów, gdzie podkuwa się kozy, a w rzeczywistości – małe miasteczko, które dumnie przyjęło Koziołka Matołka i stało się stolicą bajki o nim.

Europejskie Centrum Bajki przygotowało nowoczesną wystawę, a właściwie podróż, która angażuje i wciąga w dialog zwiedzających. Nieważne, czy zjawi się grupa ludzi, czy jedna osoba – zwiedzanie odbywa się zawsze w towarzystwie bajkowych postaci. Ja miałem przyjemność wejść do zaczarowanego świata z księżniczką (bardziej przypominała mi elfa). Trudno mówić tu o oprowadzaniu. Zauroczony przestrzenią, którą tu stworzono, zadawałem masę pytań i wracałem myślami do lat dziecięcych. Przypomniałem sobie mnóstwo bajek i zapomnianych opowieści.

Stworzono tę wystawę, umiejętnie wykorzystując nowoczesne multimedia i tradycyjne zabawki. Można zatem przejechać się zaczarowanym pociągiem (w środku wydaje się, że naprawdę jedzie) albo odkryć w ścianie tajemnicze skrytki, w których poukrywano różne postacie i sceny z bajek. Nie mogłem odmówić sobie również przyjemności obejrzenia jednego odcinka „Misia Uszatka”! Miałem do wyboru kultowe serie bajek i wybrałem moją ulubioną, którą pamiętam z dobranocek sprzed lat. Genialne 8 minut spędzone na poduszce – seans tylko dla mnie i to z odcinkiem na życzenie!

Zagospodarowanie przestrzeni w niedużym budynku sprawia, że w świadomości przechodzi się ogromne przestrzenie, a w rzeczywistości to tylko cztery sale, które stały się baśniową krainą. Zwiedzanie nie nudzi, nie męczy, ale cieszy, także dorosłych i starszą młodzież. Dla małych dzieci większość tych bajek jest nieznana i mogą uznać je za nudne („Miś Uszatek” kontra gry z tabletu), ale warto spróbować i potraktować wycieczkę jako przygodę. Zdecydowanie lepiej odnajdzie się tu grupa przedszkolaków niż rodzina z dwójką małych dzieci, bo choć dorośli odmłodzą się o 20–30 lat, to dzieci mogą być znużone. Uprzedzam o tym lojalnie, żebyście przyjechali do Pacanowa z odpowiednim nastawieniem i może jeszcze w podróży poopowiadali dzieciom o świecie bajek sprzed ery cyfrowej.

Na koniec mojej wizyty udałem się na spektakl w teatrze lalek. Funkcjonuje od 2014 roku i jest niebywałą formą spotkania z bajką. Znów siedziałem sam na wielkiej poduszce i wpatrzony w zaczarowaną szafę oglądałem przygody „Małej Syrenki” Hansa Christiana Andersena. To utwierdziło mnie w przekonaniu, że nigdy nie będzie górnej granicy wieku dla zwiedzających Europejskie Centrum Bajki w Pacanowie.

Widok tego centrum cieszy. To miejsce żyje i dzięki niemu ożywa również okolica. W sezonie odwiedza je prawie 650 osób dziennie. Mieści się tu też biblioteka, wygodna czytelnia, lokalne kino Szkatułka i ciekawe ogrody – smaku, zapachu i dotyku.

Wizytę w tym miejscu zaplanowałem na 2 godziny, a trudno było mi wyjść po 4 i musiałem wręcz zmusić się do opuszczenia go z całą siatką książek i bajek, które pozwolą mi dłużej pamiętać o świecie po drugiej stronie lustra.

Makuszyńskiego 1, 28-133 Pacanów
tel.  41 376 50 79
www.stolica-bajek.pl

Wiele lat temu pod lupą oglądałem pocztówki wysłane z wakacji nad Bałtykiem. Szukałem kutrów i próbowałem rozszyfrować skróty, które na nich umieszczono. W oko wpadł mi często powtarzający się trzyliterowy znak „UNI”. Bez trudu znalazłem w sieci jego rozwinięcie i już po kilku dniach jechałem w stronę Unieścia.

Kutry czy łódki można zobaczyć w różnych częściach polskiego wybrzeża. Brakuje jednak miejsc z przystanią na plaży. W Rewalu widziałem kiedyś 3 kutry. Innym razem w Dębkach na plaży – dwie małe łódki. Na skraju miasta w Międzyzdrojach też można spotkać rybaków. To jednak dla mnie za mało. W dużych portach natomiast nie ma tego szczególnego klimatu przystani. Nie widać rodzin czy osób czekających na wracających z połowu. Nie sposób zobaczyć, jak maleńki kuter rzucany przez fale próbuje przybić do brzegu.

Zaintrygowany skrótem „UNI” odnalazłem Unieście. Wielki cień Mielna przykrywa to całkiem przytulne miejsce. Przystań rybacka położona jest tak, jak sobie wymarzyłem – przy samej plaży. W wakacje musi być tu tłoczno – sklep przy sklepie i smażalnia na smażalni. Jednak po sezonie, w tygodniu jest zupełnie inaczej – cicho, spokojnie, a dookoła unosi się zapach ryb – wędzonych, świeżych… Przechadzający się tu panowie w sztormiakach to nie aktorzy, a ludzie morza. Często po ich twarzach i rękach można poznać niejeden trud, jakiego doznali na wodzie, targani przez fale. Ze skarpy rozciąga się wspaniały widok: poustawiane na plaży kutry, stare drewniane molo (w październiku było zamknięte) i ciągnące się po horyzont plaże. Jest cicho, spokojnie, a dookoła fruwają mewy.

Mimo fatalnej burzowej pogody postanowiłem spełnić swoje marzenie. Zjadłem dorsza i wypytałem dookoła, o której przypłynie jakiś kuter. Potem czekałem w deszczu na ten moment, aż w oddali na horyzoncie zobaczyłem mały punkcik. Dobrą godzinę bujał się, zanim, przebrnąwszy przez wielkie fale, dostał się do brzegu. W tym momencie właśnie pękło niebo, deszcz na chwilę ustał, a ja mogłem zrobić wymarzone zdjęcia.

W Unieściu jak na dłoni zobaczyć można życie w przystani rybackiej. Obejrzysz z bliska kutry i spotkasz ludzi pracujących na morzu. Nie są oni zbyt rozmowni. Trzeba ich bardzo ciągnąć za język, żeby dowiedzieć się, jak to jest płynąć w takim małym kutrze po tak wielkim morzu. Przy wyjeździe można kupić tu bardzo dobre świeże ryby. W pewnym sensie – kupuje się je prosto z morza!

Z Kamilem spotykam się przy przeprawie promowej w Karczewie. Od dawna marzył mi się spływ Wisłą. Ta rzeka ma w sobie jakąś tajemnicę. Z jednej strony to niekwestionowana Królowa, z drugiej – czasem jakby zapominana. Jak płynie się po Wiśle przez sam środek europejskiej stolicy? Bajkowo!

Kiedy w 2011 roku Kamil i jego szkolny kumpel chcieli popłynąć Wisłą, okazało się, że mało kto ma ochotę wodować kajak na tej rzece. Na początku byli rozczarowani, jednak szybko zdali sobie sprawę, że właśnie znaleźli świetny sposób na życie. Wypełnili niszę: stworzyli niezwykle ciekawą ofertę, która przyciąga turystów z różnych zakątków świata, bo daje im unikalną możliwość obejrzenia Warszawy z poziomu rzeki. Trasy nie są wymagające, choć nie należą do najkrótszych. W zależności od tempa na podróż z Karczewa do mostu Poniatowskiego trzeba przeznaczyć około sześciu, a z centrum do Modlina około ośmiu godzin. Oczywiście istnieją inne opcje, jak np. trasa Wawer – most Poniatowskiego, którą da się pokonać w dwie godziny. Najfajniejsze jest to, że dojazd na miejsce, z którego rozpoczyna się wyprawę, zajmuje tylko kilkanaście minut. A już po paru machnięciach wiosłem człowiek nagle przenosi się do innej rzeczywistości. Piaszczyste wysepki na Wiśle aż proszą się, żeby na nie zabłądzić.

Kamil razem z całą ekipą z Kajakiem w Stolicy dbają o klimat wspaniałej przygody, ale i o bezpieczeństwo. Kajaki są duże, stabilne. Już na podstawie telefonicznej rozmowy panowie potrafią szybko się zorientować, jaką trasę zaproponować pytającemu. Korzystają na tym wszyscy – zadowoleni turyści i spokojni właściciele sprzętu. Spływ Wisłą polecam każdemu. Najlepiej skontaktować się z chłopakami i wspólnie ustalić, co i jak. Zapewniam, że nie brakuje im ciekawych pomysłów!

Wczesnym piątkowym przedpołudniem przekroczyłem próg niezwykłego miejsca – Muzeum Wyobraźni. To galeria prac światowej sławy artysty, częstochowianina, Tomasza Sętowskiego. Z zewnątrz niepozorna, gwarantuje spotkanie z oryginalną sztuką nazywaną czasami realizmem magicznym. Spacer po wystawie i oglądanie kolejnych prac uruchomiły moją wyobraźnię.

Trudno pisać o obrazach czy rzeźbach – musicie je zobaczyć sami. Namalowane przestrzenie nie istnieją w zwyczajnej rzeczywistości i to właśnie wyróżnia obrazy Sętowskiego spośród prac setek innych twórców. Artysta w tajemniczy sposób porozumiewa się z odbiorcą. W muzeum nie ma stałej ekspozycji, prace się zmieniają – jedne wędrują po muzeach, inne do prywatnych kolekcji, w pracowni wciąż powstają nowe.

Muzeum Wyobraźni warto odwiedzić z wielu powodów. Po pierwsze to okazja, żeby obejrzeć dzieła rozchwytywane przez kolekcjonerów i galerie na całym świecie. Po drugie mieści się tu także pracownia artysty. To niesamowite, że niektóre obrazy Tomasz Sętowski tworzy tuż nad głowami odwiedzających. Przy odrobinie szczęścia – do mnie się ono uśmiechnęło – spotkasz malarza w drzwiach muzeum i porozmawiasz z nim o sztuce. Niezapomniane przeżycie!

Te przedstawienia pozostaną w waszych wspomnieniach na długo! Kiedy zapytałem pana Tomasza o jego prace, odpowiedział krótko: „To wszystko jest poszukiwaniem miejsc idealnych”. Jadąc dalej przez Jurę, wciąż rozważałem w myślach jego słowa.

Oławska 2
42-200 Częstochowa
tel. 34 366 66 28
www.setowski.com

Podróżując po Kaszubach, czułem pewien niedosyt wiedzy o tutejszej kulturze. O ile znam historię moich rodzinnych stron czy miejsc interesujących mnie od zawsze, o tyle obyczaje Kaszubów, poza tym, że posługują się wyodrębnionym dialektem, pozostawały poza obszarem mojej wiedzy. Kiedy odnalazłem na mapie Muzeum we Wdzydzach Kiszewskich, uznałem, że nie mogę go pominąć. Po całym dniu spędzonym w skansenie mam pewność, że to niezwykła lekcja historii i panujących tu obyczajów.

Podczas wyprawy do celu można ujrzeć rozległe lasy, łąki, jeziora oraz rozsiane gdzieniegdzie małe gospodarstwa – uroda Kaszub w całej okazałości. Na miejscu od razu przeczułem, że czekają mnie piękne opowieści zaklęte w drewnianych chatkach. Na początku XX wieku małżeństwo filantropów, Teodory i Izydora Gulgowskich, postanowiło stworzyć muzeum na wolnym powietrzu, gdzie dałoby się zachować dziedzictwo kultury tego regionu.

Zwiedzanie, a raczej podróż w czasie, rozpoczyna się w pawilonie przy wejściu. Dalszą trasę należy wytyczyć sobie samemu – audioprzewodnik uzupełnia informacje etnograficzne. Po sezonie jest tu bardzo spokojnie. Podczas mojego niespiesznego spaceru minąłem jedynie kilku uczniów poznających lokalne tradycje bożonarodzeniowe. Całość obiektu zajmuje spory obszar, dlatego istnieje szansa, że w trakcie wycieczki nie spotka się na swojej drodze nikogo. Kaszubski Park Etnograficzny jest najstarszym skansenem w Polsce. Dotychczas zgromadzono w nim ponad 50 obiektów architektury ludowej przeniesionych z terenu Kaszub, Kociewia i Borów Tucholskich. W środku można znaleźć przedmioty codziennego użytku wiele mówiące o korzeniach tej krainy.

Na wizytę we wdzydzkim muzeum najlepiej przeznaczyć cały dzień. W parku etnograficznym wytyczono przestrzeń, gdzie da się urządzić piknik lub odpocząć. W tle rozciąga się panorama malowniczego jeziora. Dla dzieci przygotowano interaktywną część wystawy, wyjaśniającą, czym jest muzeum skansenowskie i jak się po nim poruszać. Tylko tutaj odkrywa się prawdziwe oblicze Kaszub i poznaje ich wyjątkowe dziedzictwo kulturowe!

Gulgowskich 68, 83-406 Wdzydze
muzeum-wdzydze.gda.pl

Oferta muzealna Trójmiasta jest wyjątkowo bogata. Na terenie gdyńskiego portu, w budynku dawnego dworca morskiego, mieści się Muzeum Emigracji. Już sama historia obiektu jest interesująca, przed wejściem warto obejrzeć fotografie Dworca Morskiego w Gdyni, który funkcjonował przez niemal 55 lat, aż do 1988 roku.

Właściwa ekspozycja ma wielką wartość edukacyjną i zmusza zwiedzającego do podjęcia wysiłku, by zrozumiał działanie pewnych mechanizmów społecznych. Przedstawia fakty powszechnie znane, ale postrzegane z perspektywy emigrantów. Dzięki multimedialnemu zapleczu i nowoczesnym technologiom historia wchodzi w interakcję z podróżującym po jej kartach. Zaskakujące jest ogromne zaangażowanie twórców wystawy – ich obserwacje zjawiska emigracji sięgają niemal początków państwa polskiego.

W kilku salach zaprezentowano genezę rozproszenia Polaków w zależności od dziejów epoki. Wędrówka skłania do refleksji i obnaża smutną prawdę o odwiecznej tułaczce człowieka – z biegiem lat zmieniały się jedynie przyczyny i skala procesu. Dziś wystarczy kilkadziesiąt godzin i znajdziemy się na drugim końcu kuli ziemskiej. Dawniej przeprawa, na przykład do Ameryki, mogła trwać tygodniami! A jednak wielu naszych przodków, mimo trudów i niebezpieczeństw podróży, szukało szczęścia poza granicami kraju. Wrodzona ciekawość świata, kryzysy polityczne, problemy ekonomiczne, deficyty żywności – wszystkie te czynniki omówiono w muzeum, by uświadomić następne pokolenia, dlaczego od wieków rodacy opuszczali Polskę, mając nadzieję na lepsze jutro.

Muzeum Emigracji w Gdyni jest obowiązkowym punktem na mapie pomorskich wojaży. W świetle dzisiejszej sytuacji geopolitycznej w Europie prezentowana ekspozycja jest niezwykle wymowna i aktualna. Ukazuje wszystkie aspekty zjawiska – co pozwala inaczej, z otwartym umysłem, postrzegać rzeczywistość.

Polska 1, 81-339 Gdynia
www.polska1.pl

Jak płynie się po Bugu? Spokojnie i z prądem! Swoją przygodę z kajakiem na Bugu zacząłem w Kamieńczyku z Markiem Kamińskim – doskonałym przewodnikiem i wytrawnym znawcą rzeki. Trasę ustaliliśmy przez telefon, uwzględniając moje umiejętności i możliwości czasowe.

Wystartowałem przy przeprawie promowej w Kamieńczyku i udałem się… w górę rzeki, płynąc pod prąd, aż do ujścia rzeki Liwiec. Nurt był miejscami wartki, ale stabilny i komfortowy kajak dał się bezbłędnie prowadzić. W wielu miejscach można zacumować przy brzegu i podziwiać przewieszone nad taflą wody stare wierzby czy topole. Na rzece całkowity spokój. Gdzieś w oddali dostrzegłem samotnego wędkarza i tylko ptaki towarzyszyły mi w mojej wodnej przygodzie.

Wszystkim amatorom spływów kajakowych, którzy wybierają się w te strony, polecam kontakt z Markiem. Nie tylko wypożycza kajaki, ale zna Bug jak własną kieszeń. Przygotuje plan spływu na życzenie (od kilkugodzinnego do kilkudniowego). W pakiecie z kajakiem dostaniecie niezmierzone połacie pięknych krajobrazów i królującą dookoła, wszechogarniającą ciszę. Bug odważnie wydarł mazowieckiej ziemi swoje koryto, dlatego tylko od czasu do czasu widać przy samej rzece jakieś zabudowania. Płynąc z nurtem, można podziwiać rozlewiska ciągnące się aż po horyzont – polecam!