Wczesnym piątkowym przedpołudniem przekroczyłem próg niezwykłego miejsca – Muzeum Wyobraźni. To galeria prac światowej sławy artysty, częstochowianina, Tomasza Sętowskiego. Z zewnątrz niepozorna, gwarantuje spotkanie z oryginalną sztuką nazywaną czasami realizmem magicznym. Spacer po wystawie i oglądanie kolejnych prac uruchomiły moją wyobraźnię.

Trudno pisać o obrazach czy rzeźbach – musicie je zobaczyć sami. Namalowane przestrzenie nie istnieją w zwyczajnej rzeczywistości i to właśnie wyróżnia obrazy Sętowskiego spośród prac setek innych twórców. Artysta w tajemniczy sposób porozumiewa się z odbiorcą. W muzeum nie ma stałej ekspozycji, prace się zmieniają – jedne wędrują po muzeach, inne do prywatnych kolekcji, w pracowni wciąż powstają nowe.

Muzeum Wyobraźni warto odwiedzić z wielu powodów. Po pierwsze to okazja, żeby obejrzeć dzieła rozchwytywane przez kolekcjonerów i galerie na całym świecie. Po drugie mieści się tu także pracownia artysty. To niesamowite, że niektóre obrazy Tomasz Sętowski tworzy tuż nad głowami odwiedzających. Przy odrobinie szczęścia – do mnie się ono uśmiechnęło – spotkasz malarza w drzwiach muzeum i porozmawiasz z nim o sztuce. Niezapomniane przeżycie!

Te przedstawienia pozostaną w waszych wspomnieniach na długo! Kiedy zapytałem pana Tomasza o jego prace, odpowiedział krótko: „To wszystko jest poszukiwaniem miejsc idealnych”. Jadąc dalej przez Jurę, wciąż rozważałem w myślach jego słowa.

Oławska 2
42-200 Częstochowa
tel. 34 366 66 28
www.setowski.com

Podróżując po Kaszubach, czułem pewien niedosyt wiedzy o tutejszej kulturze. O ile znam historię moich rodzinnych stron czy miejsc interesujących mnie od zawsze, o tyle obyczaje Kaszubów, poza tym, że posługują się wyodrębnionym dialektem, pozostawały poza obszarem mojej wiedzy. Kiedy odnalazłem na mapie Muzeum we Wdzydzach Kiszewskich, uznałem, że nie mogę go pominąć. Po całym dniu spędzonym w skansenie mam pewność, że to niezwykła lekcja historii i panujących tu obyczajów.

Podczas wyprawy do celu można ujrzeć rozległe lasy, łąki, jeziora oraz rozsiane gdzieniegdzie małe gospodarstwa – uroda Kaszub w całej okazałości. Na miejscu od razu przeczułem, że czekają mnie piękne opowieści zaklęte w drewnianych chatkach. Na początku XX wieku małżeństwo filantropów, Teodory i Izydora Gulgowskich, postanowiło stworzyć muzeum na wolnym powietrzu, gdzie dałoby się zachować dziedzictwo kultury tego regionu.

Zwiedzanie, a raczej podróż w czasie, rozpoczyna się w pawilonie przy wejściu. Dalszą trasę należy wytyczyć sobie samemu – audioprzewodnik uzupełnia informacje etnograficzne. Po sezonie jest tu bardzo spokojnie. Podczas mojego niespiesznego spaceru minąłem jedynie kilku uczniów poznających lokalne tradycje bożonarodzeniowe. Całość obiektu zajmuje spory obszar, dlatego istnieje szansa, że w trakcie wycieczki nie spotka się na swojej drodze nikogo. Kaszubski Park Etnograficzny jest najstarszym skansenem w Polsce. Dotychczas zgromadzono w nim ponad 50 obiektów architektury ludowej przeniesionych z terenu Kaszub, Kociewia i Borów Tucholskich. W środku można znaleźć przedmioty codziennego użytku wiele mówiące o korzeniach tej krainy.

Na wizytę we wdzydzkim muzeum najlepiej przeznaczyć cały dzień. W parku etnograficznym wytyczono przestrzeń, gdzie da się urządzić piknik lub odpocząć. W tle rozciąga się panorama malowniczego jeziora. Dla dzieci przygotowano interaktywną część wystawy, wyjaśniającą, czym jest muzeum skansenowskie i jak się po nim poruszać. Tylko tutaj odkrywa się prawdziwe oblicze Kaszub i poznaje ich wyjątkowe dziedzictwo kulturowe!

Gulgowskich 68, 83-406 Wdzydze
muzeum-wdzydze.gda.pl

Oferta muzealna Trójmiasta jest wyjątkowo bogata. Na terenie gdyńskiego portu, w budynku dawnego dworca morskiego, mieści się Muzeum Emigracji. Już sama historia obiektu jest interesująca, przed wejściem warto obejrzeć fotografie Dworca Morskiego w Gdyni, który funkcjonował przez niemal 55 lat, aż do 1988 roku.

Właściwa ekspozycja ma wielką wartość edukacyjną i zmusza zwiedzającego do podjęcia wysiłku, by zrozumiał działanie pewnych mechanizmów społecznych. Przedstawia fakty powszechnie znane, ale postrzegane z perspektywy emigrantów. Dzięki multimedialnemu zapleczu i nowoczesnym technologiom historia wchodzi w interakcję z podróżującym po jej kartach. Zaskakujące jest ogromne zaangażowanie twórców wystawy – ich obserwacje zjawiska emigracji sięgają niemal początków państwa polskiego.

W kilku salach zaprezentowano genezę rozproszenia Polaków w zależności od dziejów epoki. Wędrówka skłania do refleksji i obnaża smutną prawdę o odwiecznej tułaczce człowieka – z biegiem lat zmieniały się jedynie przyczyny i skala procesu. Dziś wystarczy kilkadziesiąt godzin i znajdziemy się na drugim końcu kuli ziemskiej. Dawniej przeprawa, na przykład do Ameryki, mogła trwać tygodniami! A jednak wielu naszych przodków, mimo trudów i niebezpieczeństw podróży, szukało szczęścia poza granicami kraju. Wrodzona ciekawość świata, kryzysy polityczne, problemy ekonomiczne, deficyty żywności – wszystkie te czynniki omówiono w muzeum, by uświadomić następne pokolenia, dlaczego od wieków rodacy opuszczali Polskę, mając nadzieję na lepsze jutro.

Muzeum Emigracji w Gdyni jest obowiązkowym punktem na mapie pomorskich wojaży. W świetle dzisiejszej sytuacji geopolitycznej w Europie prezentowana ekspozycja jest niezwykle wymowna i aktualna. Ukazuje wszystkie aspekty zjawiska – co pozwala inaczej, z otwartym umysłem, postrzegać rzeczywistość.

Polska 1, 81-339 Gdynia
www.polska1.pl

Skansen w Zaburzu to bardzo ciekawa prywatna kolekcja pochodzących z minionych epok przedmiotów codziennego użytku. Odtworzono tu i ocalono od zapomnienia świat, który zniknął na naszych oczach.

To świetna lekcja historii, podczas której przeszłość niemal ożywa, zobaczymy tu prawdziwe unikaty. Zastosowania niektórych przedmiotów trudno się dziś domyślić. Na szczęście pomocą służą oddani temu miejscu właściciele, którzy osobiście sprowadzili do skansenu wszystkie eksponaty, nadając im nowe życie. Co ciekawe, zebrano tutaj nie tylko przedmioty codziennego użytku, ale również wiele wspaniałych, niespotykanych nigdzie indziej, dzieł sztuki ludowej, jak choćby piękne kompozycje kwiatowe z bibuły. Wizytę w skansenie koniecznie trzeba zapowiedzieć telefonicznie!

Za dnia tłoczny i głośny, niespecjalnie zachęcający do odwiedzin. Dwie rzeczy sprawiają jednak, że trzeba choć zajrzeć do tej „Wenecji Mazowsza”: najdłuższy w Europie brukowany rynek (380 metrów), a po drugie – starówka położona na wyspie otoczonej wodami Narwi. Tu rzeczywiście, jak we włoskiej Wenecji, można popływać łódką czy kajakiem dookoła miasta. Do najważniejszych atrakcji zalicza się również zamek (obecnie Dom Polonii) z przepięknym parkiem rozciągającym się nad samą Narwią oraz XVI-wieczny ratusz gotycko-renesansowy. Warto też odwiedzić kilka starych kościołów, m.in. gotycką bazylikę.

Można powiedzieć, że Pułtusk wygląda nieciekawie. A zatłoczone ulice, brak miejsca do parkowania i to, że nie za bardzo jest gdzie zjeść, mogą popsuć humor. Z drugiej strony – można się po tym mieście po prostu powłóczyć, popatrzeć, jak żyje. Na swój sposób Pułtusk mnie odpycha. Zaraz potem jednak zaskakuje jakimś malowniczym kanałem, tętniącym życiem rynkiem pełnym podrabianych tureckich dywanów i utytłanych jeszcze ziemią z okolicznych pól warzyw. Pozdrawiający i witający się co rusz ludzie pędzący w swoich sprawach, miejski gwar. Szumno.

Wybrałem się do Pułtuska bladym świtem. Już wtedy żył pełną parą. Wbrew wszystkiemu – pięknie. Tylko żeby to piękno, takie nieoczywiste, odkryć, trzeba się na chwilę zatrzymać, poczekać, posłuchać i powoli iść dalej. Polecam!

Pod koniec maja 2022 r. w Polsce funkcjonowało 2190 stacji ładowania samochodów elektrycznych. Łączna liczba aut w pełni elektrycznych na początku 2022 r. wynosiła ponad 21 500. Na ulicach miast pojawiło się sporo pojazdów, które wyróżnia zielona tablica rejestracyjna. Coraz częściej też zdarza się spotkać elektryka mknącego autostradą między miastami. Osobiście sprawdziłem, jak podróżuje się elektryczną Mazdą MX-30. Celowo opuściłem strefę miejskiego komfortu, gdzie ładowarki są dostępne bez problemu, i udałem się na typową slowroadową trasę. Po zakończeniu tej przygody zebrałem zelektryzowane wnioski. Przedstawiając moje przemyślenia, chcę pomóc wszystkim, którzy zastanawiają się nad tym, czy samochodem elektrycznym można wyjechać na weekend czy na wakacje.

Typowe obawy
Nie ukrywam, że miałem w głowie całkiem sporo wątpliwości, czy uda mi się zrealizować taki plan. Moje przyzwyczajenia i doświadczenie podpowiadały, że to może być trudne. Jestem miłośnikiem dalekich tras, spontanicznych decyzji i nigdy wcześniej nie sprawdzam, czy na mojej trasie znajdują się stacje benzynowe. Podjąłem jednak polemikę sam ze sobą i uznałem, że skoro korzystam z nowej technologii, to i moje podejście musi być nowe, czyli inne. Co nie znaczy, że gorsze. Pierwszy raz od niepamiętnych czasów za pomocą mapy Google sprawdziłem, jak długa jest trasa, którą chcę pokonać, i gdzie będę miał możliwość doładowania energii do Mazdy MX-30. Zajęło mi to kilka minut i wiedziałem, że jeśli chcę zrealizować mój plan, będę musiał odwiedzić staję ładowania w konkretnych miejscach, zakładając pewien margines błędu w obliczonym zasięgu.

Dlaczego elektryk?
Warto wyjaśnić kilka kwestii. Nie czuję się specjalistą ani nie posiadam szczegółowej wiedzy technicznej, ale wiem jedno – elektromobilność to przyszłość. Można oczywiście wdawać się dyskusje nad przeróżnymi aspektami zagadnienia, ale zarówno zwolennicy, jak i przeciwnicy tego rozwiązania muszą przyznać jedno. Świat oczekuje zmiany. Stoimy na progu pewnej epoki. Tak jak w 1885 r. wizja Carla Benza, konstruktora pierwszego samochodu z silnikiem benzynowym Daimlera, mogła się wydawać fanaberią czy szaleństwem, tak dzisiaj, patrząc na elektryki, trzeba spojrzeć w przyszłość. Może nie w tę za rok czy dwa. Chodzi o dalekosiężne spojrzenie na problem emisji gazów i postępujące zmiany klimatyczne. Nie bez znaczenia jest też fakt, że ostatnie lata to przełom w sposobach pozyskiwania zielonej energii. W przyszłości zapewne to ona będzie napędzać pojazdy elektryczne, dając naszej planecie większy oddech. Dosłownie.
Istotną kwestią w rozważaniach o samochodach „na prąd” jest świadomość. Ona musi być punktem wyjścia. Idea przyświecająca konstruktorom modelu Mazdy MX-30 jest dla mnie spójna – idziemy w kierunku paliwa ekologicznego, a przy produkcji wyposażenia auta korzystamy z komponentów z odzysku. Odciążamy w ten sposób planetę na dwa sposoby – ograniczamy emisję gazów oraz wykorzystujemy śmieci, nie wytwarzając przy tym ogromnej ilości kolejnych.

Rozmawiając z różnymi osobami o samochodach elektrycznych, napotykam barierę świadomości. Nie każdy chce i nie każdy musi w ten sposób patrzeć na świat. Nie przekonam miłośników kilkusetkonnych silników do jazdy elektrykiem w imię wyższej idei. Pocieszający jest jednak fakt, że odkąd sam miałem okazję pojeździć z zieloną tablicą rejestracyjną, zauważam na polskich drogach całkiem sporo takich samochodów. To znak, że rewolucja się zaczęła. Bez wystrzałów i hałasu. Ważne jest jednak to, że jako ludzkość zrobiliśmy pierwszy krok.

Minusy elektryka
Moje początkowe obawy rozwiały się w czasie podróży. Szukając minusów, znalazłem ich kilka, ale nie są one związane z samym pojazdem, co raczej z okolicznościami zewnętrznymi. W normalnych warunkach po powrocie do domu na właściciela czeka ładowarka. Ja jej nie posiadam, więc musiałem zaplanować podróż tak, żeby doładować samochód po drodze. Problemy napotkałem też przy stacji ładowania. Jedna z dwóch była nieczynna, a przy drugiej tylko jedno miejsce było wolne. Na drugim zaparkował jakiś król szos, nie robiąc sobie nic ze specjalnego oznaczenia. I tak, świadomie lub nie, zablokował możliwość ładowania. Kolejnym minusem było to, że szybka ładowarka, na którą liczyłem, nie działała. To zmusiło mnie do zmiany planów. Zakładam jednak, że z czasem, gdy pojawi się więcej stacji ładowania i ich użytkowników, znikną podobne problemy, bo właściciele tych miejsc będą szybciej reagowali na awarię sprzętu czy pojazdy blokujące dostęp. Nabierając doświadczenia, wiem, że planując kolejną podróż, starałbym się unikać ładowania w połowie drogi, a raczej zostawiłbym je na koniec.
Myślę, że moje największe obawy przed pierwszą „elektryczną podróżą” dotyczyły ograniczeń. Szybko przekonałem się, że są one wyłącznie w mojej głowie. Zmieniłem optykę i spojrzałem na tę sprawę inaczej. Okazało się, że nic mnie nie ograniczało, a wręcz przeciwnie. Dobry plan sporządzony przed wyjazdem sprawił, że spędziłem bardzo miły dzień w podróży, w której więcej czasu przebywałem na spacerze po lesie i zwiedzaniu niż za kierownicą. Odkryłem nowe miejsca i znalazłem czas na bezcenne chwile zachwytu.

Plusy elektryka
Podróż Mazdą MX-30 stała się dla mnie wspaniałą formą edukacji. Odpowiednio przygotowana trasa pozwoliła mi zgrać się z pogodą, a elastyczny plan nie zmuszał do niczego. Pokonywane odległości nie były duże i to sprawiło, że wcale nie odczułem zmęczenia jazdą. Ba, nawet trochę żałowałem, że podróż dobiegła końca, bo muszę przyznać, że dla mnie największym plusem tego modelu Mazdy jest komfort jazdy. Brak drgań silnika i jego niemalże bezgłośna praca sprawiają, że na nowym asfalcie czułem, jakbym unosił się nad ziemią. Jazda jest niezwykle płynna. O tak! Pływanie. To słowo bardzo dobrze oddaje to, co czułem – jakbym spokojnie płynął otoczony ze wszystkich stron ciszą. Potwierdzeniem tej bezgłośnej pracy Mazdy MX-30 były miny mijanych rowerzystów, całkowicie zaskoczonych tym, że nadjechał samochód. Wnętrze tego modelu, wykończone z niebywałą dbałością o detale, sprawia, że aż nie chce się wysiadać, zwłaszcza gdy z głośników Bose rozbrzmiewa ulubiona muzyka.

Mazda MX-30
Samochody elektryczne burzą schematy. Zmieniają świat, do którego się przyzwyczailiśmy. Przysłuchując się dyskusjom o tych pojazdach, odnoszę wrażenie, że kierowcy chcą za wszelką cenę dopasować je do swoich upodobań i przyzwyczajeń. Nie tędy droga. Trzeba zapomnieć o myśleniu, że można dostosować elektryka do swoich starych przyzwyczajeń. Tak jak Mazdy MX-30 nie napędza benzyna, olej czy gaz, tak myśli o tym samochodzie nie może napędzać spojrzenie przez pryzmat tego, co znamy. Elektryk zmusza użytkownika do odpowiedzi na kilka fundamentalnych pytań. Uzyskując odpowiedzi, rośnie świadomość, o której już wspomniałem. Po krótkiej analizie można szybko zorientować się, czy to odpowiednia opcja dla mnie i co wybór elektryka zmieni w moim życiu.
Przed stu laty stacje benzynowe były rzadkością. Ludzie w dorożkach ze zgorszeniem patrzyli na jadących pierwszymi samochodami. Dzisiaj wiemy, jak potoczyła się historia tego rozwoju, a stacje benzynowe spotykamy co kilka kilometrów. Wybierając dzisiaj Mazdę MX-30, trzeba mieć świadomość, że zmiany infrastruktury i myślenia dopiero się rozpoczęły. Potrzeba trochę czasu, aż ta rewolucja nabierze rozpędu. A nabierze z pewnością. Myślę, że warto obserwować zmiany, sunąc bezgłośnie po buspasach w zatłoczonych centrach miast. Mazda, jak zawsze, wychodzi naprzeciw tym, którzy chcą być w peletonie. To miłe uczucie, kiedy dotykając przycisku „Power” w samochodzie, ma się świadomość, że jest się częścią cywilizacyjnej zmiany.

Co łączy Kamieńczyk z Gdańskiem? Przepiękna historia flisactwa! Kiedy zaparkowałem samochód przy rynku tej małej mazowieckiej wioski, od razu rzucił mi się w oczy pomnik flisaka. Kilkanaście minut później wiedziałem już o nim niemal wszystko – dzięki panu Henrykowi, który przy rynku otworzył Muzeum etnograficzne. Całe zbiory to jego prywatna kolekcja gromadząca przeróżne ciekawe przedmioty z najbliższej okolicy. Na naszych oczach martwe obiekty ożywają w opowieściach kustosza-zbieracza. Naprawdę warto w tym miejscu przystanąć na dłużej.

Kiedy pan Henryk rozpoczął swoją opowieść o flisakach, odniosłem wrażenie, że przenoszę się w czasie i słyszę plusk wrzucanego do wody drewna. Co zaskakujące – spławiania drewna do Gdańska zaprzestano dopiero w 1949 roku. Toteż pan Henryk jako dziecko pewnie nie tylko widział to na własne oczy, ale i znał kilka pokoleń flisaków, którzy opowiadali o swoich przygodach na tratwach. Ten piękny kawałek historii był mi zupełnie nieznany, dlatego kiedy obserwowałem miniaturową replikę tratwy i słuchałem muzealnika, byłem żywo wszystkim przejęty.

W zbiorach muzeum odnaleźć można przedmioty z życia codziennego, a także prawdziwe arcydzieła rzemiosła z minionej epoki, jak siodła ułańskie, stare motocykle albo rowery. Te rzeczy w połączeniu z narracją pana Henryka mogą wprawić w osłupienie wszystkich, którzy próbują sobie wyobrazić, jak dawni ludzie radzili sobie z codziennością.

Brama muzeum wychodzi na przestronny rynek. Kiedyś Kamieńczyk miał prawa miejskie (otrzymał je wcześniej niż pobliski Wyszków), ale lata zakrętów historii sprawiły, że dziś jest bardzo spokojną mazowiecką wioską. Spacer po jej szerokich ulicach może być świetną przygodą turystyczną. Zachowało się tu sporo oryginalnych drewnianych domów, a także tradycyjny układ urbanistyczny. Próżno szukać wyniosłych zabytków. W oczy rzuca się jedynie kościół, perła architektury. Zaprojektowany przez słynnego architekta Józefa Dziekońskiego, zastąpił drewnianą świątynię, która niestety spłonęła. Wnikliwy poszukiwacz odnajdzie w Kamieńczyku także pomnik powstańców styczniowych, a na cmentarzu parafialnym trafi na grób dziadków Prymasa Tysiąclecia – Stefana Wyszyńskiego.

Polecam wizytę w tej wiosce osobom, które lubią czuć się odkrywcami. Nie dostaną nic na tacy, ale jeśli włożą odrobinę wysiłku w poszukiwania, przywiozą stamtąd ciekawe wspomnienia.

Wzmianka o daninie składanej w postaci mąki z żareckich młynów pojawia się pierwszy raz w dokumentach z 1328 roku. Przez wieki podtrzymywano tu tradycje młynarskie, a dzięki dogodnemu położeniu Żarek na szlaku handlowym do wybuchu II wojny światowej działało tu aż 5 młynów. Trudno się zatem dziwić, że pomysł odrestaurowania Starego Młyna i urządzenia w nim muzeum okazał się strzałem w dziesiątkę. Przekazuje się tu nie tylko tajniki dotyczące młynarstwa, ale również dawnych rzemiosł, które dzisiaj wyparła produkcja masowa.

Do Żarek docieram w sobotnie przedpołudnie. Cudem udaje mi się zaparkować przy Starym Młynie, bo tuż obok w najlepsze trwa jeden z największych regionalnych targów. Taki prawdziwy, jakie pamiętam z dzieciństwa – określenie „mydło, szydło i powidło” pasuje tu idealnie. Po krótkim rekonesansie udaję się do muzeum i odbywam pasjonującą podróż w czasie.

Nie przesadzę, gdy nazwę je muzeum idealnym. Wnętrze jest genialnie zaprojektowane – wprowadzono nowoczesne elementy, metal i szkło, zachowując klimat i konstrukcję starego młyna. Zwiedzanie angażuje i daje do myślenia, a to naprawdę rzadkość. Co ciekawe, w punktach multimedialnych przygotowano wersję i dla dzieci, i dla dorosłych, więc nikt nie stwierdzi, że ekspozycja jest nudna lub infantylna – muzeum dostosowuje się do odbiorcy. Nie obejrzałem jedynie wnętrza starego młyna, ale dzięki multimediom mogłem zobaczyć – i usłyszeć – jak niegdyś musiał wyglądać dzień z życia młynarza w tych okolicach. Profesjonalne produkcje filmowe przenoszą w czasie i sprawiają, że oglądane eksponaty postrzega się zupełnie inaczej. Nie ogląda się samej beczki, ale widzi bednarza, który na ekranie, ale wciąż w swojej pracowni, opowiada ciekawe historie. Wystawa jest wyjątkowo bogata. Nawet nie wiem, kiedy minęła mi godzina. Po wyjściu miałem ochotę obejrzeć wszystko jeszcze raz!

Spotkanie z historią i dawnymi rzemiosłami w Żarkach to niezwykła przygoda. Życie dawnego rzemieślnika nie tylko interesuje, ale także skłania do przemyśleń – jak ogromną sztuką było przed laty wyprodukowanie butów czy chociażby zmielenie zboża i pozyskanie z niego mąki. Stare spotyka tu nowe, a nowe służy staremu – historie sprzed 100 lat oglądane na nowoczesnym ekranie to ukłon w kierunku tego, co minęło. Odpowiedzi na pytanie, czy stare było gorsze, czy lepsze, najlepiej poszukać samemu w Muzeum Dawnych Rzemiosł w Żarkach!

Ofiar Katynia 5, 42-310 Żarki
tel. 690 07 07 72
www.muzeumzarki.pl

Na trasie Slow Road nie może zabraknąć historii motoryzacji! To właśnie dzięki jej rozwojowi możemy przemierzać kolejne trasy i odwiedzać fantastyczne punkty. Jeden z nich mieści się w Otrębusach, niewielkiej miejscowości pod Warszawą. Zapraszamy na podróż w czasie, podczas której zobaczycie, jak na przestrzeni lat zmieniały się Wasze pojazdy.

Z zewnątrz muzeum wydaje się niewielkie, ale to jedyny w swoim rodzaju i zarazem największy w Polsce zbiór zabytkowych pojazdów. Co ciekawe, wszystkie znajdujące się w tu eksponaty są sprawne i można nimi ruszyć w świat, choćby zaraz! Nic dziwnego, że tak często trafiają na plany filmowe – to zabytki najwyższej klasy.

Muzeum otworzono w 1995 roku. Tak naprawdę był to kolejny przystanek na drodze ponad 50-letniej pasji właściciela. Wychowywał się na warszawskiej Pradze, a od dzieciństwa kochał samochody, zwłaszcza te stare. Początkowo uratowane przed złomowaniem pojazdy gromadził u siebie, aż trafił na idealną działkę w Otrębusach.

Wystawa ciągle się zmienia, bo nieustannie przybywa eksponatów. Znajdziecie tu kolekcję samochodów rządowych oraz innych związanych z historią Polski. Spacerując po kolejnych halach, ujrzycie kunszt, z jakim wykonywano te arcydzieła motoryzacji. To, co mnie zaskoczyło najbardziej, to ich gabaryty – poza nielicznymi wyjątkami to ogromne pojazdy. Wszak przed laty miały podkreślać pozycję i status społeczny właścicieli.

Czas zwiedzania zależy od was, miłośnicy czterech kółek zapewne nie będą mogli się oderwać. Przy okazji wizyty polecam też zastanowić się, dokąd współcześnie zmierza branża motoryzacyjna i jak będą wyglądały modele samochodów, którymi będziemy zachwycać się za kolejne kilkadziesiąt lat.

Warszawska 21, 05-805 Otrębusy
tel. 502 25 70 21
muzeum-motoryzacji.com.pl

Tympanon. Mihrab. Minbar. Jeśli te słowa nic Ci nie mówią, koniecznie dowiedz się, co oznaczają. Odpowiedzi na te pytania można odnaleźć, nie opuszczając granic Polski – w Kruszynianach. To właśnie tutaj przed wiekami osiedlili się Tatarzy. Dzisiaj do tej podlaskiej wioski przybywają nie tylko potomkowie polskich Tatarów, ale również całe rzesze turystów, którzy chcą dowiedzieć się czegoś więcej o fascynującej przeszłości tych ziem.

Kruszyniany to niewielka wieś położona na południe od Krynek i na północ od przejścia granicznego w Bobrownikach. W jej okolicach jest tak pięknie, że sama podróż tam staje się niezwykłą przygodą. Polecam trasę przez Waliły i skręt w szutrową drogę przy znaku „Kruszyniany”, żeby przy okazji zobaczyć piękną Puszczę Knyszyńską. Dojazd od strony Krynek jest również godny polecenia. Można odbić od głównej szosy i odwiedzić położone przy samej granicy Ozierany.

Na miejscu wzrok od razu kieruje się na meczet. Pobliska restauracja (z pokojami dla gości) Tatarska Jurta kusi oryginalnymi daniami kuchni tatarskiej. Zwiedzanie meczetu w sezonie (maj–wrzesień) odbywa się w godz. 9.00–19.00. W pozostałych miesiącach swoją wizytę trzeba zapowiedzieć telefonicznie. Opowieść przewodnika, pana Dżemila, to prawdziwa podróż w czasie po zawiłych dziejach polskich Tatarów, a także spora dawka wiedzy o kulturze, tradycjach i obrzędach muzułmańskich. Tuż obok meczetu znajduje się cmentarz – mizar. Usytuowany na niewielkim wzniesieniu, wyróżnia się charakterystycznymi rzędami grobów zwanymi safami.

Wizyta w Kruszynianach to piękna lekcja historii i kultury. Miejsce to przywraca pamięć o barwnym, wielokulturowym Wschodzie. Warto zajrzeć tu po sezonie – z pewnością docenicie wtedy ciszę, która panuje dookoła.

Kruszyniany, 16-120 Krynki
www.kruszyniany.com.pl