Są takie podróże, o których tylko się pomyśli, a uśmiech sam wkrada się na usta. Dokładnie tak się stało, kiedy kolejny jesienny weekend zapowiadał się deszczowo, a ja chciałem za wszelką cenę pojechać gdzieś Mazdą MX-5. Prognozy odbierały mi kolejno wszystkie interesujące kierunki, aż w końcu pogodziłem się z faktem, że będzie padać. I co dalej? Można się poddać i zostać w domu, albo spojrzeć na turystyczną mapę Polski pod nieco innym kątem – gdzie warto pojechać nawet wtedy, kiedy pada deszcz? Mój wybór padł na Góry Złote i to był strzał w dziesiątkę! Posłuchajcie…

Dlaczego Góry Złote?

Powodów, żeby pojechać Mazdą MX-5 w Góry Złote, znalazłem kilka. Jest to taki zakątek Dolnego Śląska, w którym pogoda praktycznie nie ma większego znaczenia, bo w najbliższej okolicy jest taka mnogość atrakcji, że nie trzeba się martwić tym, że z nieba spadają krople deszczu.

Poczynając od Paczkowa, gdzie znajduje się fenomenalne Muzeum Gazownictwa, aż po Kłodzko ze słynną Twierdzą, zwiedzać można wyjątkowe zabytki. W tej okolicy występuje również spore zagęszczenie tras podziemnych – kopalnie, trasa miejska i aż dwie sudeckie jaskinie.

Do tego wszystkiego dodać trzeba, że wisienką na torcie są lokalne drogi – górskie i kręte, a przecież to w roadsterze daje najwięcej frajdy. Nie liczy się prędkość, ale frajda z jazdy i zapewniam, że przejazd ze Złotego Stoku do Lądka-Zdroju jest idealną trasą do jazdy Mazdą MX-5. Miałem szczęście, bo kiedy ją pokonywałem, na chwilę przestało padać, więc niespiesznie, z otwartym dachem, delektowałem się górskim powietrzem, przefiltrowanym przez bukowe lasy. To jest naprawdę bajka!

Marzenia o złocie

Pamiętam dokładnie dzień, w którym pierwszy raz odwiedziłem Kopalnię Złota w Złotym Stoku. Był to upalny sierpniowy dzień, a ja Mazdą CX-5 byłem w pierwszej slowroadowej trasie po Polsce. Był rok 2016 i trudno mi dzisiaj uwierzyć, że to już tyle lat minęło. Od tamtej wizyty wielokrotnie odwiedzałem te podziemia i za każdym razem zaskakują mnie czymś innym.

Tym razem z wrażenia zaniemówiłem, podchodząc do jedynego w Polsce podziemnego wodospadu (to mój ulubiony punkt na trasie zwiedzania). Woda z impetem rozbijała się o skałę, a wszystko mieniło się złotem – za sprawą „LED-owej” żyły złota, którą zainstalowano w ścianie. Wyobraźnia ruszyła! Marzenia o złocie stały się żywe! Ależ to musiało być ekscytujące, kiedy górnicy w najróżniejszych zakątkach świata, w nikłym świetle lampki, natrafiali na żyłę złota.

Stałem przy tym wodospadzie dłuższą chwilę i z zapartym tchem myślałem o gorączce złota, która wielu uczyniła bogaczami, ale również wielu doprowadziła do bankructwa. Z ciekawości zajrzałem na polskie podwórko i ze zdziwieniem natrafiłem na informację, że nasz rodzimy KGHM produkuje rocznie ok. 2 do 3 ton złota! Jest to co prawda efekt uboczny ich właściwej działalności, ale mimo wszystko są to gigantyczne ilości. Dla porównania, w 2024 roku w Kanadzie wydobyto ok. 200 ton złota, a w Chinach, które są największym producentem złota na świecie, było to aż 380 ton!

Kopalnia Złota w Złotym Stoku nie jest zwykłą trasą podziemną. To miejsce, w którym ogląda się wydrążone w górach sztolnie, ale dzięki opowieściom przewodników i odpowiednim aranżacjom zwiedzanie przeradza się w niezapomnianą przygodę. Poza standardową trasą polecam też wybrać się na zwiedzanie Sztolni Ochrowej – to jest dopiero przeżycie!

Niezwykła jaskinia

Wspomniałem, że w tych okolicach zwiedzić można aż dwie jaskinie, co jak na sudeckie warunki jest prawdziwym ewenementem. Pierwszą z nich jest bardzo znana Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie, moim zdaniem najpiękniejsza z polskich jaskiń udostępnionych do zwiedzania (z całym szacunkiem dla pięknej Jaskini Raj w Górach Świętokrzyskich). Istnieje jednak druga, mam wrażenie, mniej znana atrakcja tego typu, czyli Jaskinia Radochowska. Zlokalizowana jest na zboczu Góry Bzowiec. Jej charakter jest wyjątkowy, bo żeby odkryć jej piękno, trzeba się trochę pogimnastykować. Wejście na trasę możliwe jest tylko pod opieką przewodnika. Od maja do września jaskinia otwarta jest codziennie, a w pozostałych miesiącach trzeba dokonać wcześniejszej rezerwacji. Zapewniam, że warto, bo w żadnej innej jaskini w Polsce, a mamy ich trochę udostępnionych do zwiedzania, nie przeżyłem takich emocji.

Jaskinia Radochowska emanuje naturalną surowością. Nacieki i formy krasowe tworzą niezwykłą scenerię, którą zwiedzający wydobywają z mroków przy pomocy czołówek lub latarek. W tej jaskini nie ma stałego oświetlenia. Na początku trasy trzeba też przygotować się na to, że będzie trzeba się mocno schylić, żeby pokonać dość niski fragment korytarza. Później zrobi się już przestronniej, ale i tak cała trasa biegnie dość wąskimi korytarzami, więc ruch jest jednokierunkowy. Duże wrażenie zrobiła na mnie pokaźnych rozmiarów sala z niewielkim podziemnym jeziorkiem.

Odwiedziłem tę jaskinię dwa razy. Pierwszy raz w sierpniu, a drugi w październiku 2025 roku. Odstęp czasu był stosunkowo niewielki, ale zachwyt za drugim razem był jeszcze większy. Podziemia zwiedzałem w towarzystwie pani Natalii, która opiekuje się jaskinią i jest odpowiedzialna za ruch turystyczny. Na zewnątrz lało jak z cebra, a my w błogiej ciszy we wnętrzu góry podziwialiśmy niezwykłości tego podziemnego świata.

Ilekroć zwiedzam jakąkolwiek jaskinię, jestem pod ogromnym wrażeniem tego, do czego zdolna jest natura. Choć nikt nie dawał jej wskazówek i wzorów, to potrafiła stworzyć wśród tych ciasnych skał prawdziwe cuda!

Złoty Jar

Na koniec przyznam się, że miałem jeszcze jeden powód wyjazdu w Góry Złote. Po kilku latach prób udało mi się zarezerwować pokój w Złotym Jarze. Być może ta nazwa nie brzmi znajomo, ale sylwetka tego niezwykłego pensjonatu z pewnością jest bardzo rozpoznawalna. Jeśli ktoś interesuje się miejscówkami „slow”, to prędzej czy później musi trafić na Złoty Jar.

Jego dzieje sięgają 1884 roku i są związane z rosnącą popularnością malowniczej doliny, w której jest położony. Najpierw powstała w tym miejscu niewielka leśna gospoda, a już w połowie lat 20. XX wieku otwarto w niej restaurację z prawdziwego zdarzenia. To właśnie jej trójkątny kształt podziwiamy dzisiaj, przyjeżdżając na nocleg do Złotego Jaru. Po II wojnie światowej dolina przestała być tłumnie odwiedzana przez turystów, a w pensjonacie przez wiele lat funkcjonował ośrodek kolonijny dla dzieci. W 2015 roku budynek trafił w ręce Gosi Szumskiej, znanej na Instagramie jako Meg Małgorzata Szumska, która tchnęła w niego nowe życie i nadała jego zabytkowym wnętrzom zupełnie nową jakość.

Prawdziwą gratką była dla mnie noc w tym niezwykłym miejscu. To prawdziwa górska ostoja ciszy z dala od cywilizacji. Góry dookoła działają niczym naturalny filtr – nie ma tam zasięgu telefonicznego (jest Wi-Fi), ale co dla mnie ważniejsze, wieczorem nie słychać niczego poza szumem drzew. A nad głową – miliony gwiazd.
Budynek ma swoje lata, a co za tym idzie, ma również pewne ograniczenia. Są pokoje, których prywatne łazienki znajdują się na korytarzu obok. Coś za coś, ale myślę, że nie są to rzeczy bardzo istotne w tak klimatycznym miejscu.

Atrakcje na każdą porę roku

Góry Złote są niezwykłe i sprawdzą się o każdej porze roku i w każdą pogodę. Lubię zmienność, jaka występuje w tym regionie – natura cudnie koegzystuje tam z architekturą. Na górski szlak zawsze jest blisko. Nie są to miejsca tak popularne, jak Śnieżka czy Szczeliniec Wielki, więc nawet w szczycie sezonu nie napotka się tam tłumów. Doświadczyłem w tych miejscach wielu niezapomnianych przeżyć, a frajda z jazdy Mazdą MX-5 po tych górskich drogach okazała się cenniejsza niż złoto!

Na początku było zdziwienie: „Jak tu jest pięknie!” Po chwili nadeszło rozgoryczenie: „Dlaczego dopiero teraz?” Wiatr z południa, który przefrunął po pierzejach krośnieńskiego rynku, rozwiał moje skrajne uczucia. Przecież lepiej późno niż wcale. Wyrzucałem sobie jeszcze kilka razy, że do Krosna nie zajrzałem wcześniej, bo przecież wielokrotnie przejeżdżałem przez to miasto lub jego najbliższe okolice. Tym razem celem mojej podróży za kierownicą Mazdy MX-5 było Krosno, polska stolica szkła. Po bliższym poznaniu z pewnością stało się jednym z tych miejsc, do których będę z przyjemnością wracał. A zaczęło się wszystko od szkła. Posłuchajcie…

Ślady przeszłości

Zacznę od tego, że ten zakątek Polski, w którym położone jest Krosno, kojarzy mi się głównie z naturą. Być może stąd wynikało moje wielkie zaskoczenie, gdy po zaparkowaniu na jednej z ulic w pobliżu rynku okazało się, że dookoła mnie aż roi się od zabytkowej architektury. I to bynajmniej nie drewnianej, ale murowanej. Na dodatek wiekowej, bo patrząc na bryłę bazyliki kolegiackiej Świętej Trójcy, bez problemu rozpoznałem, że jej mury przesiąknięte są historią. Co ciekawe, to właśnie przy niej pierwszy raz zetknąłem się z postacią Wojciecha Roberta Portiusa, która to jeszcze kilka razy „objawiła” mi się podczas wizyty w Krośnie. Nie planując wcześniej noclegu, w ostatniej chwili zarezerwowałem pokój w… Hotelu Portius. Ten jegomość pochodził ze Szkocji i zapisał się trwale w dziejach miasta. W XVII wieku był on jednym z najbogatszych mieszczan – działał w dziedzinie handlu i gospodarki, a w 1657 roku król Jan Kazimierz mianował go komendantem miasta. Pod jego dowództwem miasto stanęło do obrony przed najazdem Jerzego II Rakoczego. Po tym zasłużonym obrońcy i mecenasie miasta pozostało do dzisiaj sporo śladów – Wieża Portiusa (dzwonnica przy Farze), a także znacząca przebudowa bazyliki po pożarze, to jego zasługi.

Zostawmy na boku źródła i rozejrzyjmy się po Śródmieściu. To na terenie tej dzielnicy skupiona jest większość najważniejszych zabytków i atrakcji turystycznych Krosna. Spacer po mieście zacząłem od Rynku, który już na pierwszy rzut oka zaskoczył mnie swoją architekturą. Szybko zrozumiałem, że porównania do Krakowa są uzasadnione, choć skala i klimat są nieco inne.

W Krośnie (wiem to już po dwóch dniach spędzonych w tym mieście) najbardziej urzekła mnie kameralność i bliskość atrakcji. Mieszczańskie kamienice, które otaczają Rynek, mają gdzieniegdzie oryginalne renesansowe podcienia. Wychodząc z Rynku w którąkolwiek ze stron, bardzo wyraźnie mogłem dostrzec granicę „Starego Miasta”, gdyż zostało ono wybudowane na szczycie skarpy.

Wspomniałem wcześniej o bazylice i dzwonnicy, ale jest jeszcze drugi zabytek sakralny, który warto zobaczyć – to kościół i klasztor franciszkanów. Niestety Kaplica Oświęcimów w czasie mojej wizyty była w remoncie, ale z pewnością wrócę do Krosna, żeby zobaczyć to arcydzieło sztuki renesansowej i barokowej, jakim jest mauzoleum rodowe Oświęcimów.

Im dalej od Rynku, tym robi się coraz większy miszmasz architektoniczny. Widać to bardzo wyraźnie, kiedy wyjdzie się z niego ulicą Sienkiewicza, którą dochodzi się na Plac Konstytucji 3 Maja. Tu ciekawostka: stoi przy nim pomnik Ignacego Łukasiewicza, wielce zasłużonej postaci dla tego regionu, ale to temat na osobny artykuł. Temat wydobycia ropy i biografii Łukasiewicza można najlepiej zgłębiać, udając się do pobliskiej Bóbrki, gdzie funkcjonuje Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego. W każdym razie, kiedy z Placu pójdzie się dalej ulicą Staszica, wyraźnie będzie widać, jak zmienia się architektura.

I tu mała uwaga – odradzam jeżdżenie samochodem po centrum Krosna. Jest tam zawiła sieć jednokierunkowych ulic. Teren nie jest duży i pieszo można naprawdę obejść wszystko w niecałą godzinę. Próbując przemieszczać się autem, straciłem niepotrzebnie dużo czasu i nerwów, a kiedy dotarłem do celu… i tak nie mogłem znaleźć miejsca do zaparkowania. Dość przestronny parking znajduje się m.in. przy ulicy Legionów. Zostawiając tam samochód, mamy przed sobą drzwi do Centrum Dziedzictwa Szkła. A to właśnie ono przyciągnęło mnie do Krosna. Nim przejdę do „kruchej” historii, dodam jeszcze, że jeśli ktoś lubi muzea, to polecam wybrać się do Pałacu Biskupiego, w którym mieści się Muzeum Podkarpackie. Teraz do szkła!

Miasto Szkła

Pierwszy raz na moją listę Krosno trafiło po wizycie u Pati Dubiel, kiedy przygotowywałem trasę „Zakręcony Dolny Śląsk”. Ta artystka, znana na arenie polskiej i międzynarodowej, pochodzi z Krosna i kiedy oglądałem jej prace, to miasto mimochodem przewijało się cały czas w rozmowie. Zapisałem i czekałem…

2 czerwca 2012 roku rozpoczął się nowy rozdział historii Krosna, które postawiło w komunikacji na podkreślanie tego arcyważnego aspektu swoich wielowiekowych dziejów. Początków krośnieńskiego szkła należy szukać w okresie międzywojennym. W 1923 roku powstała huta szkła, która z biegiem lat stała się jednym z największych zakładów przemysłowych w okolicy. Produkcja ruszyła w 1924 roku i pierwsze transporty ruszyły w świat. Krosno sukcesywnie zaczęto kojarzyć z szeroko pojętym „szkłem”. Mieszkańcy, borykający się wcześniej z bezrobociem, znaleźli pracę w nowo powstałej hucie. Wielu z nich musiało nauczyć się fachu i tak, krok po kroku, rosły kolejne pokolenia mieszkańców, których życie zawodowe związane było z produkcją szkła. W mieście funkcjonowały też Zakłady Gumowe „Wudeta” i „Lnianka”. W połączeniu z hutą szkła te zakłady znacząco poprawiły sytuację na rynku pracy, a co za tym idzie, wzrósł też poziom życia mieszkańców.

Niestety, II wojna światowa nie obeszła się łagodnie z krośnieńskim przemysłem. W czasie okupacji produkowano m.in. szkło gospodarcze i oświetleniowe, ale kiedy zbliżał się koniec wojny, wycofujący się Niemcy podpalili hutę, która doszczętnie spłonęła w ciągu dwóch dni. Rozegrało się to jesienią 1944 roku i już po krótkim czasie postanowiono odbudować zakład. Do pozyskania funduszy wykorzystano m.in. to, co ocalało, czyli szklane wyroby. Produkcję udało się wznowić 20 stycznia 1945 roku.

W okresie PRL-u zakład tętnił życiem. Pod koniec lat 50. XX wieku wytwarzano ok. 1833 ton wyrobów rocznie. Szkło z Krosna eksportowano na cały świat – zestawy otrzymali m.in. król Hiszpanii Juan Carlos, prezydent ZSRR Michaił Gorbaczow i Cesarzowa Japonii.

Przemiany ustrojowe nie wpłynęły dobrze na kondycję zakładu. Jego działalność i struktura uległa znacznym przekształceniom. Obecnie w mieście funkcjonuje huta pod nazwą KROSNO GLASS S.A., a także kilkanaście mniejszych hut i pracowni artystycznych.

Centrum Dziedzictwa Szkła

Wraz z nadaniem Krosnu miana „Miasta Szkła” otwarte zostało Centrum Dziedzictwa Szkła (CDS). Nie jest to klasyczne muzeum ani zabytkowa pracownia. To miejsce stworzone z myślą o zachowaniu wielkiego dziedzictwa, jakim jest szklana historia regionu. Zwiedzanie rozpocząłem, wchodząc do niepozornego budynku na rogu Rynku. Towarzyszką mojej podróży przez historię krośnieńskiego szkła była pani Katarzyna. Ku mojemu zaskoczeniu, na samym początku musieliśmy zjechać windą na poziom -4. Wcześniej wspomniałem o parkingu przy ulicy Legionów i drzwiach do CDS. Wchodząc nimi należy udać się schodami ruchomymi na górę do kas, bo to właśnie na tym poziomie rozpoczyna się zwiedzanie, które zawsze odbywa się pod opieką przewodnika.

CDS zaskoczyło mnie niezwykle wciągającą formułą zwiedzania. Na pierwszy ogień (dosłownie) poszło to, co robi chyba największe wrażenie, czyli kontakt z hutnikami, którzy na moich oczach w kilka minut zrobili prawdziwe cuda ze szkła. Z wielką przyjemnością oglądałem, z jaką gracją i profesjonalizmem stworzyli szklaną różę. Najbardziej urzekło mnie to, że mogłem prześledzić cały ten proces, i przyznam, że w pewnym momencie zamrowiło mnie z wrażenia, bo z niekształtnej kulki wyciągniętej z pieca zrobili istne cudo, i to nie przy użyciu gotowych form – wszystko ręcznie! Do tego widać było swobodę, z jaką to robią, bo jednocześnie opowiadali mi o dawnych realiach pracy w krośnieńskiej hucie szkła.

Wszystko ręcznie – to mogłaby być dewiza CDS! Kiedy przeszliśmy na kolejny poziom, mogłem zobaczyć przy pracy artystów/rzemieślników. Każdy przy swoim stanowisku zajęty był swoimi zadaniami, które ja mogłem obserwować jako zwiedzający. Co więcej – to, co oni wytwarzają na moich oczach, później można kupić w sklepie, który działa w budynku kasowym. Kolejne piętro zaskoczyło mnie bogatą kolekcją szkła artystycznego. Przyznam, że jest w tym coś niezwykle fascynującego – to, że ludzie są w stanie nadać tym przedmiotom takie kształty. Ot, niby prosty wazon, a jaka piękna rzecz sama w sobie.

Moje zwiedzanie nie zakończyło się w budynku głównym. Pani Katarzyna zabrała mnie też na drugą stronę Rynku, gdzie weszliśmy do piwnic, w których umieszczona została część ekspozycji. Połączenie starych, surowych murów z wielobarwnym szkłem jeszcze bardziej wzbudziło mój zachwyt.

Krosno – miasto, do którego chcę wrócić

Krosno urzekło i zachwyciło mnie na wielu poziomach. Z jednej strony są to rzeczy wymierne, jak architektura, a z drugiej urzekająca jest dla mnie formuła poznawania historii szkła zaproponowana przez CDS. Spędziłem w Krośnie dwa dni i czuję niedosyt.
Wiem, że chcę wrócić do tego miasta, żeby zobaczyć Kaplicę Oświęcimów, ale również przyjrzeć się innym kartom historii w Muzeum Rzemiosła, które prezentuje m.in. długie tradycje tkactwa w tym regionie. Jest po co wracać!

Wśród polskich miast średniej wielkości Łowicz jest dość osobliwym przykładem. Jego nazwa chyba nikomu nie brzmi obco. Spotykamy się z nią na przykład w sklepowym dziale spożywczym, na półkach z dżemami i sokami. Na hasło „Łowicz” mogą nam się pojawić przed oczami również słynne pasiaki, czyli barwne stroje ludowe, i kolorowe wycinanki. To wszystko pozostaje jednak na płaszczyźnie skojarzeń, i to często bardzo ogólnych. Pewnie już trudniej byłoby wskazać to miasto na mapie. A jeszcze większy problem mogłaby stanowić próba wymieniania jego atrakcji turystycznych. Ogólnie wiemy, że Łowicz istnieje, ale dobrze byłoby się dowiedzieć, co warto w nim zobaczyć. Zapraszam na spacer pełen niespodzianek!

Przewodnik na wagę złota

Zacznę od tego, że łowickich niezwykłości nie odkrywałem sam. Po mieście oprowadzał mnie Maciej Malangiewicz, wieloletni dyrektor Łowickiego Ośrodka Kultury i autor licznych publikacji dotyczących historii tego miasta. To dzięki niemu dotarłem w różne zakątki, które znałem pobieżnie z kilku poprzednich wizyt. Ten spacer uświadomił mi jednak, że samodzielnie trudno się przebić przez warstwę oczywistości i jedynie prześlizgnąłem się po wierzchu, nie zaglądając do wnętrza, które okazało się arcyciekawe. W czasie naszej wycieczki przekonałem się o tym, że Maciej to człowiek Łowicza. Co kilka kroków nasze zwiedzanie przerywały radosne „dzień dobry”, „cześć”, „siema”. Miałem wrażenie, że zna go pół miasta.

Kino

W 1912 r. przy ul. Podrzecznej w Łowiczu otwarte zostało kino EOS Edmunda Aleksandra Schmidta i Aleksego Kobielskiego. W tamtych czasach powstanie kinematografu w niewielkim mieście w zaborze rosyjskim było naprawdę wielkim wydarzeniem. Dzisiaj te dawne tradycje kontynuuje kino Fenix otwarte w 2006 r. dokładnie w tym samym miejscu, gdzie mieściło się to pierwsze. To kontynuacja dawnych tradycji, a także ukłon w kierunku kina ambitnego. Widać to po repertuarze, w którym poza aktualnymi hitami znajdują się także niszowe produkcje o bardzo zróżnicowanej tematyce. Kino mieści się w budynku Łowickiego Ośrodka Kultury i w związku z tym organizowane są tam cykliczne spotkania i dyskusje na tematy filmowe.

Sztuka uliczna

Wycieczkę po Łowiczu rozpoczęliśmy w budynku kina. Wyszliśmy z niego na zewnątrz, a dokładniej na dziedziniec od ul. Starorzecze i dosłownie mnie „zamuralowało”. Ściany dookoła pokryte są różnymi muralami. Są to zarówno niewielkie malowidła, jak i bardzo duże aranżacje. Moje zaskoczenie było jeszcze większe, kiedy Maciej powiedział, że to, co widzimy, to dopiero preludium. W różnych zakątkach Łowicza natrafialiśmy na murale, które ściśle nawiązują do miejsc, w których powstały. Duże wrażenie zrobiło na mnie dzieło Marcina Tybusia „Tybera” umieszczone na budynku dawnego zakładu Syntex, przez lata produkującego pończochy na masową skalę.
W Łowiczu znajduje się również największy mural w Polsce. Przyznam, że w porównaniu z innymi malowidłami w mieście, zrobił on na mnie wrażenie głównie ze względu na swój rozmiar. Do mnie lepiej przemawiają dzieła uliczne wkomponowane w tkankę miejską. Praca Marka „Looneya” Rybowskiego, która znajduje się na ścianie zakładu Agros Nova, zachwyca łowickimi motywami. Mural zajmuje 4600 m2 z czego 3500 m2 jest pokryte farbą. Przedstawia dziewczynkę i chłopca w strojach łowickich w otoczeniu natury. Obraz robi wrażenie, bo jest gigantyczny, ale niestety otoczenie gryzie się z tym, co przedstawia. Oglądałem go spomiędzy zaparkowanych ciężarówek. Wiem, że podstawą street artu jest koegzystencja z miastem, jednak o ile w przypadku przepompowni w parku, ściany przy parkingu w centrum miasta czy elewacji domu kultury jest to do zaakceptowania, o tyle tutaj, przy tak dużej skali, efekt wywołał we mnie mieszane uczucia.

Trójkąt do kwadratu

Łowicz ma dwa rynki. To niby nic nadzwyczajnego, bo wiele miast ma stary i nowy rynek. Tu jednak rolę odgrywa kształt. Stary Rynek, wokół którego skupiają się liczne zabytki architektury, jest klasycznym prostokątem. Nowy Rynek ma kształt trójkąta. W ten sposób Łowicz można zaliczyć do elitarnego grona europejskich miast, w których znajduje się trójkątny rynek. Taki układ urbanistyczny można spotkać m.in. w Paryżu czy Bonn. W Polsce trójkątny rynek występuje również m.in. w Sępólnie Krajeńskim i Brodnicy.
Te dwa rynki to pozornie dwa odrębne światy, które łączy nić historii. Przy Starym Rynku wznosi się piękna bryła barokowej katedry, a także gmach Muzeum Regionalnego, który zajmuje pomisjonarski budynek z XVII w. W jednej z kamienic otaczających rynek funkcjonuje muzeum z prawdopodobnie najmniejszą siedzibą na świecie. Jest to Muzeum Guzików, a jego siedziba to nic innego jak skórzana walizka, która może pomieścić wszystkie eksponaty. Wystawa składa się z guzików przekazanych przez różne znane osobistości ze świata sztuki, kultury czy sportu. Muzeum dzieli przestrzeń ze sklepem Folkstar, w którym można kupić różne przedmioty ozdobione motywami łowickimi.
A jak wygląda trójkątny Nowy Rynek? Na pozór jest tam bardziej ubogo w zabytki. Ramiona rynku szczelnie otacza niska zabudowa, a fasady niektórych domów stylizowane są na stare kamieniczki. Warto zatrzymać się przy budynku nr 32, gdzie znajduje się tablica upamiętniająca fakt kręcenia w tym miejscu w 1938 r. scen do kultowego przedwojennego filmu Paweł i Gaweł. Pośrodku rynku można zobaczyć ślady po fundamentach dawnego ratusza.

Kompaktowe miasto

Po Łowiczu spacerowałem ponad dwie godziny. Tyle mniej więcej czasu trzeba poświęcić, żeby bez zwiedzania muzeum czy wnętrza katedry w spokojnym tempie przejść przez najciekawsze zakątki miasta. Ta jego kompaktowość sprawia, że podczas spaceru zwraca się uwagę na detale i niespiesznie czyta historię zapisaną na murach. Można wtedy dostrzec ślady po dzielnicy żydowskiej, najwęższą ulicę w mieście (ul. Koszarowa) czy kolejną wieżę zabytkowego kościoła. Nie trzeba i nie warto się w Łowiczu spieszyć. Odległości nie są duże, więc przechadzka po mieście nie jest męcząca. Myślę, że dobrym pomysłem jest połączenie zwiedzania z seansem w kinie, bo to nada podróży niecodziennego kolorytu.
Gdzie postawić kropkę nad i pobytu w Łowiczu? Dla mnie była to restauracja Powroty. Ta nazwa symbolicznie oddawała moje uczucia w tamtym momencie. Jeszcze przecież z Łowicza nie wyjechałem, a już myślałem o tym, żeby wrócić…

Pustynia Błędowska jest największym obszarem lotnych piasków w Polsce. To niecodzienne miejsce od wieków pobudzało fantazję okolicznych mieszkańców, a geneza jego powstania obrosła różnymi legendami. Jedna z nich mówi, że diabłom w piekle przeszkadzały hałasy dochodzące z olkuskich kopalni. Chcąc przegnać górników z podziemi, jeden z młodych czartów poleciał nad Bałtyk i nabrał do wora ogromne ilości piasku. Kiedy w drodze powrotnej był już przekonany, że uda mu się zasypać kopalnie, zahaczył w locie worem o wieżę pobliskiego kościoła. Tak cały piach wysypał się na przedpolach Olkusza.

Trzymając się jednak faktów i badań, wiadomo, że to nie piekielne moce, a ludzie przyczynili się do powstania tej pustyni. Rozwój górnictwa i przemysłu na tych terenach doprowadził do masowej wycinki lasów. Spoczywające na dnie pradoliny Białej Przemszy piaski po wycięciu drzew zostały „obudzone” i zaczęły stanowić poważne zagrożenie dla całej okolicy.

Prawie pustynia

Tak naprawdę nazywanie tego miejsca pustynią nie ma uzasadnienia, biorąc pod uwagę klimat czy wilgotność powietrza. Przyjęło się tak je określać ze względu na pokłady piasku zalegające po horyzont. Średnia grubość warstwy piasku na Pustyni Błędowskiej wynosi 25 m. Są jednak i takie miejsca, gdzie osiąga ona nawet ok. 60 m. Piasek został naniesiony w ten rejon w czasie zlodowacenia środkowopolskiego. Pochodzi z wód topniejącego lodowca.
Kiedy w czasach króla Kazimierza Wielkiego odsłonięto pokłady piasku, powstał problem roznoszenia go przez wiatr po całej okolicy, co ludziom utrudniało życie i uprawienie pól. Podejmowano różne próby zalesiania tych terenów, sprowadzono nawet specjalne trawy z nadmorskich wydm. Wszystko to miało zatrzymać piasek w miejscu.

Dookoła pustyni na rowerze

Pustynia to z natury obszar, po którym poruszanie się jest trudne. Z powieści Sienkiewicza „W pustyni i w puszczy” pamiętamy karawany z wielbłądami, które z trudem przeprawiały się przez morze piasku. W przypadku Pustyni Błędowskiej nie jest jednak aż tak źle. Rozwijająca się turystyka rowerowa na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej skłoniła lokalne władze do stworzenia niecodziennej atrakcji. W południowej części pustyni wybudowano specjalną betonową ścieżkę, dzięki której bez mozolnego przedzierania się przez piach można okrążyć tę część piaszczystej przestrzeni. Mała uwaga – ścieżka nie prowadzi dookoła całej pustyni. W północnej części znajduje się poligon wojskowy i tam nie ma szlaków turystycznych. Trasa, o której mowa, rozpoczyna się przy Róży Wiatrów nieopodal miejscowości Klucze.

Na miejsca, gotowi…

Na miejsce, a dokładniej parking przy drodze z Kluczy do Bukowna, dotarłem Mazdą CX-80. Z tego, co zauważyłem, na ukończeniu są już prace budowlane na parkingu położonym obok Róży Wiatrów, więc pewnie niebawem będzie można z niego korzystać.
Czy na taką wycieczkę trzeba się jakoś specjalnie przygotować? Klimat w tym miejscu nie jest wybitnie pustynny i nie odczuje się tam niczego szczególnego. Pewnie w okresie letnich upałów nagrzany piasek może potęgować uczucie gorąca, ale ja byłem tam w maju i nie odczułem żadnej różnicy.
O mój komfort w czasie wycieczki zadbała firma Intersport. Skorzystałem z porady doświadczonych sprzedawców z warszawskiego sklepu w Galerii Mokotów, bo przecież moje podróże nie są standardowe. Nie jestem tylko rowerzystą ani tylko wędrowcem. Bardzo często łączę jazdę na dwóch kółkach z wędrówką, więc zależało mi na dobraniu takiego sprzętu, który sprawdzi się w każdych warunkach.
Podstawą wyposażenia rowerowego jest dla mnie kask, więc na moją głowę trafił model Alpina Mythos 3.0. Kolejna istotna dla mnie sprawa to buty. Cenię sobie wygodę chodzenia, bo w podróży spędzam często cały dzień na nogach. Wybrałem buty Salomon Extend GTX. Po sprawdzeniu ich na kilku wyjazdach, muszę przyznać, że był to strzał w dziesiątkę. Idealnie trzymają się na pedałach w czasie jazdy na rowerze, a kiedy dwa kółka zamieniam na własne nogi, to niezależnie od tego, czy jest to leśna ścieżka, czy miejski chodnik, czuję duży komfort w trakcie chodzenia.
Ostatnim elementem sprzętowej układanki była kurtka The North Face Comball 2.0. Sprawdziła się idealnie, bo dzień był wietrzny, a dzięki temu, że jest to softshell, nie odczuwałem przeszywającego zimna.

…start!

Trasa, którą zaplanowałem, miała 18 km. Jest to odległość, którą na rowerze prawdopodobnie pokona każdy, nawet bez przygotowania i kondycji. Technicznie ten przejazd nie stwarza żadnych problemów. W połowie jedzie się betonową drogą, na której bez problemu można minąć się z kimś z przeciwka, a druga połowa to szeroka i mocno ubita leśna droga. Suma podjazdów to tylko 50 m, więc śmiało można stwierdzić, że cała trasa jest płaska.
Jak się jedzie? Przyznam, że w części, gdzie szlak prowadzi betonową drogą wśród piasków, jest to bardzo przyjemne. Widoki są ciekawe i zmienne. Z jednej strony jest morze piasku, z drugiej sosnowy las. Jest kilka miejsc przystosowanych do postoju. Większym rozczarowaniem dla mnie był moment, kiedy beton się skończył, a wraz z nim zniknęła mi z oczu pustynia. Wjechałem do sosnowego lasu i nagle czar prysł. Takie drogi spotkać można w całej Polsce. Lekko zawiedziony jechałem przed siebie z nadzieją, że jeszcze wrócę na pustynię. Tak się jednak nie stało.
Co więcej, żeby wykonać sensowną pętlę, w pewnym momencie musiałem opuścić oznakowany szlak rowerowy i bazując na mapie, jechać leśną drogą do miejsca przecięcia z innym szlakiem rowerowym niż ten, którym jechałem wcześniej. Dla mnie to nie problem, ale przypuszczam, że mniej doświadczeni turyści mogą mieć w tym miejscu problem, zwłaszcza jeśli nie będą mieli pod ręką cyfrowej mapy w telefonie z lokalizacją GPS. Niby jest to wyraźnie widoczne, bo to pierwsza szeroka droga w lewo po opuszczeniu pustyni, ale uczulam, żeby tego miejsca nie przegapić.

Podsumowanie

Przejazd rowerem dookoła Pustyni Błędowskiej zajął mi ok. 2 godz. Pierwsza część trasy od Róży Wiatrów do końca betonowej drogi zrobiła na mnie pozytywne wrażenie, a dalsza część szlaku mocno mnie rozczarowała. Z jednej strony czuje się satysfakcję z faktu objechania pustyni dookoła, choć to stwierdzenie jest sporym uproszczeniem. Nie objeżdża się jej w całości, a spora część trasy to nic innego jak przejazd lasem. W ogólnym rozrachunku oceniam trasę na mocne 8/10. To wysoka ocena, ale trzeba pamiętać, że ta trasa nie ma w Polsce konkurencji. Gdybym jednak miał ją powtórzyć, to na końcu betonowej drogi wykonałbym w tył zwrot i wrócił po swoim śladzie do Róży Wiatrów. To moim zdaniem byłoby ciekawsze przeżycie niż jazda przez kilka kilometrów po sosnowym lesie.
I na koniec dla tych, którym po wycieczce rowerowej będzie mało pustynnych widoków, mam jeszcze dwa punkty do polecenia. Pierwszy to Czubatka – wzgórze z tarasem widokowym na obrzeżach Kluczy. Drugi znajduje się w okolicach Chechła. Dojeżdża się tam samochodem na skraj pustyni. Przed oczami rozpościera się widok na inną część – tę, na której znajduje się poligon. Przy tarasie widokowym można zobaczyć pozostałości bunkra pochłoniętego przez piasek.

Poranne słońce zalało hotelowy taras. Już pierwszego dnia odkryłem, że kawa w tym miejscu, z widokiem na zieloną ścianę drzew, to genialny pomysł. Przesiadywanie na tym tarasie stało się moim rytuałem. Słońce, delikatny wiatr i śpiew ptaków. Z każdą minutą słońce stawało się coraz odważniejsze. Muskało fasadę i wypełniało liczne załomy. Budynek rozpoczynał grę z widzem. Robi to zresztą na każdym kroku. W odróżnieniu od pozostałych hoteli SPA grupy Dr Irena Eris ten w Polanicy-Zdroju z zewnątrz imponuje monumentalnym wyglądem. Gra rozpoczyna się w środku, bo tam wkracza się w świat magii i wszystko staje się bardziej kameralne, przytulne, ciepłe i spokojne. Będąc tam, miałem wrażenie, że panujący spokój emanuje z każdego zakamarka. Przeniosłem się do lat 20. XX wieku. I była to iście luksusowa podróż do przeszłości.

Polanica-Zdrój położona jest w urokliwym zakątku Dolnego Śląska. To jedno z kilku uzdrowisk o wieloletnich tradycjach w tym regionie. Tuż obok znajdują się Duszniki-Zdrój, a nieco dalej Kudowa-Zdrój. Ze wszystkich stron Polanicę-Zdrój otaczają góry – Stołowe i Bystrzyckie. Na wyciągnięcie ręki jest natura i gęsta sieć szlaków turystycznych, ale nie brakuje też ciekawych zabytków. O nudzie nie ma mowy. Każdy w tych okolicach znajdzie coś dla siebie. Zawsze można też skorzystać z hotelowej oferty SPA czy udać się do Kosmetycznego Instytutu. Ale po kolei.

Do Hotelu SPA Dr Irena Eris w Polanicy-Zdroju udałem się w połowie września. To już nie wakacje, ale jeszcze nie martwy sezon. Coś na kształt przedsionka jesieni. Wybrałem termin w środku tygodnia, bo nie lubię weekendowego zamieszania na drogach ani tłoku na szlakach. Szukałem ciszy i spokoju. Znalazłem je w najlepszym wydaniu. Zarówno w hotelu, jak i w górach.

Mój pokój znajdował się na parterze. Przez drzwi balkonowe mogłem wyjść na prywatny taras. Tuż za progiem rozciągało się morze zieleni. Na wyciągnięcie ręki miałem restaurację Art Déco, w której serwowane są śniadania, lunch i kolacje. SPA ulokowano na drugim piętrze. Stylowe windy w holu zabierały mnie do wodnego świata. Niespieszne pływanie z widokiem na kołyszące się drzewa to niezapomniane przeżycie. Podobnie sprawa ma się z saunami. Jedna z nich ma przeszkloną ścianę, przez którą można patrzeć na las. Zaskoczyło mnie również to, że w Kosmetycznym Instytucie w trakcie masażu mogłem patrzeć na naturę. Zastosowano tam lustra weneckie, co zapewnia sto procent intymności.

Czym najbardziej urzekł mnie ten hotel? Architekturą. Od wielu lat interesuję się wszystkim, co jest związane z okresem międzywojennym. Jest to związane z moim prywatnym śledztwem dotyczącym przodka, który podobnie jak ja zajmował się fotografią. Sporo czytam o realiach życia w tamtych czasach, ale do tej pory nie miałem okazji poczuć klimatu początkowych dekad XX wieku. Dopiero w Polanicy-Zdroju odbyłem luksusową podróż do przeszłości. Widoczne nawiązania do stylu art déco, a także odpowiedni dobór kolorów i świateł sprawiły, że kiedy przekraczałem próg hotelu, czułem się, jakbym wkraczał w świat dwudziestolecia międzywojennego. Nie działo się to tylko zewnętrznie. Coś we mnie ulegało przemianie i czas nagle zdawał się biec wolniej. Znaczenie stracił telefon, a jego miejsce zajęła papierowa gazeta. Nie pamiętam też, kiedy ostatnio z taką rozkoszą siedziałem w fotelu i spoglądałem na kołysane wiatrem kwiaty.

Zastanawiałem się, co jest kluczem do sukcesu tego miejsca. Architektura i klimat odgrywają ważną rolę, ale ich dopełnieniem są ludzie. Obsługa – od osób z recepcji po obsługujących pokoje – nadają temu miejscu wyjątkowy sznyt. W świecie, w którym nie dba się o standardy, takie podejście jak w tym hotelu jest czymś wyjątkowym.

Kiedy już myślałem, że nie da się bardziej zanurzyć w przeszłości, na mojej drodze pojawiła się restauracja Décompresja. Jej stylowe wnętrze jest idealnym tłem dla niebiańskiej uczty smaków, która się tam odbywa. Menu degustacyjne przygotowane przez szefa kuchni Kamila Kita to retrospektywna podróż do smaków z lat 20. XX wieku. Odważne połączenia i niecodzienne zestawienia produktów zaskakują, wywołują zdziwienie, a na końcu rozkosz dla podniebienia. Klimat, jaki panuje w tej restauracji, jest dla mnie kwintesencją tego, jak chcę czuć się w momencie, kiedy wyruszam w kulinarną podróż. Czułem, że każde danie, które kelner stawiał na stole, powstało z miłości do gotowania, a przy jego przyrządzaniu nikt nie szedł na skróty. Najlepszą recenzją każdego z dań, których mogłem spróbować, jest długa chwila ciszy po pierwszym kęsie, gdy zachwyt odbierał mi mowę.

Hotel SPA Dr Irena Eris w Polanicy-Zdroju to miejsce, do którego z pewnością będę wracał. Kusi mnie ta ulotność chwili, spokój i jakże silne poczucie, że czas płynie tam wolniej. W pędzącej codzienności, w której brakuje chwil, by się zatrzymać, taki spowalniacz czasu, wyciszasz emocji i dawca radości jak ten hotel jest czymś na wagę złota.

Mgła delikatnie ślizgała się po stromym zboczu Jaworzyny Krynickiej. Obserwowałem ten puchaty woal utkany z milionów drobinek wody, który otulał drzewa i muskał trawę budzącą się do życia po zimie. W powietrzu czuło się już wiosnę. Jej bliskość zdradzał śpiew ptaków, który przez otwarte okno wkradał się do wnętrza pokoju od samego rana. Stojąc na tarasie z kawą, obserwowałem niewielkie stado sarenek, które nic nie robiąc sobie z bliskości hotelu, skubały świeżą trawę. Ta bliskość natury to nie tylko slogan. Ją można naprawdę poczuć w Hotelu SPA Dr Irena Eris w Krynicy-Zdroju. Nie będę ukrywał, że informacja o tym, że obiekt przyjmuje gości powyżej 12. roku życia, sprawił, że jechałem tam z pełnym przekonaniem, że będę mógł skorzystać ze świętego spokoju i ciszy panującej w tym zakątku Małopolski.

Beskid Sądecki i Beskid Niski to skarbnice atrakcji turystycznych. Zdobywanie szczytów najwyższych pasm polskich gór skłoniło mnie do podróży właśnie w te strony. Krynica-Zdrój to genialny punkt bazowy i miejsce, z którego wszystko, co najciekawsze, jest na wyciągnięcie ręki. Po drodze w góry przejechałem przez Pieniny i zdobyłem Wysoką. Później malowniczą doliną Dunajca udałem się do Starego Sącza i jadąc wzdłuż rzeki Poprad, dotarłem do Piwnicznej-Zdroju. Stromą krętą drogą wjechałem do przysiółka Obidza, skąd poszedłem na Radziejową. Kolejnym szczytem Korony Gór Polski, który znajduje się w pobliżu, jest Lackowa, najwyższe wzniesienie Beskidu Niskiego. Z Krynicy-Zdroju miałem cały region w zasięgu ręki i zwinnie, niczym meandrujące w okolicy rzeki, przemieszczałem się po najciekawszych zakątkach.

Na hotelowym tarasie planowałem kolejny dzień mojej przygody. To doskonałe miejsce na relaks i twórcze myślenie. Mój pokój znajdował się na samym końcu długiego kompleksu budynków. Kiedy podjeżdża się pod hotel, nie widać jego skali. Jest sprytnie wkomponowany w zbocze góry. We wnętrzach też odbywa się pewien rodzaj intrygującej gry z gośćmi. Niby to już koniec korytarza, a tak naprawdę to dopiero jego początek… Wydaje się, że za tymi drzwiami będzie kameralne pomieszczenie, a jest basen z wielkim oknem, przez które można podziwiać góry! W którą stronę by się nie skierować, tam odbywa się ten arcyciekawy spektakl w reżyserii architektów, którzy niezwykle pomysłowo zaprojektowali całą przestrzeń. Z jednej strony hotel zachwyca kameralnością i przytulnością, a z drugiej, dzięki przestrzeni, daje oddech i zapewnia przyjemne poczucie odrębności i prywatności. Idąc z pokoju w kierunku restauracji czy spa, pokonywałem korytarze ozdobione starymi fotografiami. Choć przechodziłem tamtędy wiele razy w czasie tego pobytu, to za każdym razem coś nowego przykuwało moją uwagę. Po długich górskich wędrówkach z wielką ulgą wracałem do tej oazy spokoju.

Ciekawym przeżyciem jest też samo dotarcie do hotelu. Wyjeżdżając z centrum Krynicy-Zdroju ulicą wzdłuż Czarnego Potoku, można poczuć, jakby auto z impetem zanurzyło się w głąb doliny. Kiedy minie się stację kolejki na Jaworzynę Krynicą i droga do hotelu skręca ostro w prawo pod górę, to nagle przeżywa się coś na kształt teleportacji. Na hotelowym parkingu otacza nas całkiem inna przestrzeń. Dookoła zieleń, która zlewa się z brązowymi barwami budynku.

Po przekroczeniu progu hotelu czułem się, jakbym wracał do przytulnego domu. Z ulgą siadałem na kanapie i przez ogromne tarasowe okno patrzyłem w dal. Górska przygoda trwała dalej, spokojnie gasła we mnie, a jej miejsce zajmowała wizja kulinarnej uczty. Jedną z nich była niezapomniana degustacja nowego menu wegańskiego, które zostało opracowane przez szefa kuchni Janusza Myjaka. Cóż to za poezja smaków! Tatar z awokado, pomidorów i gorczycy podawany z oliwą ziołową czy stek z kalafiora podany z jajkiem poché, sosem maślanym z estragonem oraz bruschettą… Brakuje słów, żeby opisać smak, a to tylko dwa dania z pięciu, których mogłem skosztować.

Kolejnym miejscem, w którym ciało znajduje idealne ukojenie, jest Kosmetyczny Instytut Dr Irena Eris. Choć z natury jestem sceptyczny i nie korzystam z tego typu zabiegów, to tym razem skusiłem się na masaż i muszę przyznać, że dla mojego ciała, zmęczonego wspinaczką po „ścianie płaczu” na zboczu Lackowej, to było coś, czego potrzebowałem, choć nie miałem o tym pojęcia. Dopiero kiedy po masażu usiadłem w saunie, to poczułem, że tego właśnie było mi trzeba. Basen i strefę saun odwiedzałem każdego dnia wieczorem. Stamtąd jest urzekający widok na góry, szczególnie o zachodzie słońca. Kiedy płynie się z jednego końca basenu na drugi, panorama rośnie w oczach. Ma się wrażenie, że wpływa się w ten pejzaż. To niesamowite uczucie.

Nie mogę też pominąć ważnego aspektu, bez którego to miejsce nie miałoby duszy. To ludzie, którzy tworzą to miejsce. Już od pierwszej chwili, od kontaktu z recepcją, wiedziałem, że jestem zaopiekowany na czas pobytu. Rzeczowo, z zaangażowaniem, lecz nienachalnie, mogłem liczyć na pomoc w najróżniejszych sprawach. Wiele podróżuję, więc potrafię wyczuć, kiedy człowiek z klienta staje się gościem. Myślę, że to atmosfera budowana przez ludzi pracujących w hotelu daje to poczucie komfortu. Ich praca jest widoczna na każdym kroku, ale obecność już niekoniecznie. Ogromny plus należy się obsłudze w restauracji, dzięki której każde śniadanie nabierało bardzo sympatycznych barw i było miłym akcentem na początek dnia.

Hotel SPA Dr Irena Eris w Krynicy-Zdroju to miejsce, do którego z pewnością będę wracał. Luksus natury w sercu gór to ciekawa odskocznia, która pozostaje w harmonii z tym, co dookoła. Nie czułem ani przez moment dysonansu, kiedy z objęć gór i lasu wpadałem w objęcia luksusowego hotelu. Obie te przestrzenie zdają się żyć w symbiozie i przejście z jednej do drugiej jest bardzo płynne. Myślę, że to jest największą magią tego miejsca i właśnie wspomnienie tego uczucia sprawi, że będę chciał już niebawem kolejny raz posiedzieć rano z kawą na tarasie i popatrzeć na snujące się dookoła mgły.

Co w okolicy?
Wysoka w Pieninach, Radziejowa w Beskidzie Sądeckim i Lacokowa w Beskidzie Niskim to tylko preludium do tego, co można zobaczyć. Trasę po najciekawszych zakątkach w okolicy Krynicy-Zdroju umieściłem TUTAJ.

Było to zimą 2009 r. w czasie kolędy. Z proboszczem pobliskiej parafii jego wysłużoną ładą niwą jeździłem od domu do domu. On przynosił wiernym dobrą nowinę o Bożym Narodzeniu, a ja zbierałem materiał do reportażu. Któregoś dnia wczesnym rankiem zjawiliśmy się przejazdem we wsi Grabowiec-Góra. Krzyknąłem nagle: Stój! Nie było to wcale takie proste na śliskiej drodze. Wybiegłem z auta, bo chciałem się przekonać, czy przypadkiem mi się to nie przywidziało. Okazało się, że przed moimi oczami rozpościera się jeden z najpiękniejszych pejzaży falujących pól, jaki widziałem w życiu. Roztocze, Ponidzie czy Jura moim zdaniem zostają daleko w tyle przy Działach Grabowieckich. Zakochałem się w tym widoku i od tamtego pamiętnego dnia wracam tam, kiedy tylko mogę, żeby podziwiać piękno i prostotę tego krajobrazu. Jest on na wskroś polski. Nie da się go pomylić z żadnym innym miejscem na ziemi.

Z Polesia wyjechałem za późno. Nawigacja wskazywała czas przyjazdu 40 minut przed zachodem słońca. Jeden zator na drodze, kilka ciągników, których nie ma jak wyprzedzić i cały plan mógł legnąć w gruzach. Nie traciłem jednak nadziei i mknąłem mazdą CX-60 na południe. Jak na złość niemal cała ta droga to ciąg terenu zabudowanego. Oglądałem wszystko jakby w zwolnionym tempie i ze strachem spoglądałem na czas dojazdu. Kiedy do celu zostały 3 minuty, już wiedziałem, że się uda!

Nie było mnie w Grabowcu-Górze dobrych kilka lat. Bałem się, czy ktoś nie wybudował w „moim” miejscu jakiegoś domu. Trudno byłoby dotrzeć w ten punkt, gdyby nie było dojścia z głównej drogi. Na szczęście wszystko jest tam po staremu. Pola tylko wydają się jeszcze piękniejsze. Ukształtowanie terenu w tym zakątku Lubelszczyzny jest bardzo ciekawe, bo Działy Grabowieckie to tak naprawdę ciąg szerokich dolin przedzielonych grzędami, na których ulokowały się w wioski. Korzystając z odpowiedniej wysokości, można spojrzeć na okolicę z góry. A w dole opadają pocięte miedzami pola, które następnie wspinają się po łagodnym zboczu kolejnego wzgórza. Widok z Grabowca-Góry ma to do siebie, że pola zdają się nie mieć końca. Falują aż po horyzont.

Ścigałem się ze światłem. Łapałem na matrycy aparatu ostatnie promienie. Wiedziałem, że nie zostanę w okolicy na noc, więc to była jedyna szansa. Kiedy słońce poszło spać, pojechałem do Zamościa. Przyznam, że byłem ciekaw, jak Rynek Wielki z ratuszem prezentuje się nocą. Ta perła architektury wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO robi na mnie ogromne wrażenie także w wydaniu wieczornym. To był miły akcent na zakończenie tego długiego dnia.

Podróż powoli dobiegała końca, ale ostatni ranek i przedpołudnie postanowiłem spędzić wśród polnych fal Roztocza. To również okazał się strzał w dziesiątkę. Pola o tej porze roku mają bardzo różnorodny wygląd. Pocięte miedzami z różną fakturą ziemi i wieloma kolorami wyglądają przepięknie. Na poszukiwania zachwycających widoków wróciłem do mojego ulubionego trójkąta wsi: Chrzanów, Otrocz i Huta Turobińska. Wielkim zaskoczeniem był dla mnie asfalt na drodze łączącej Otrocz i Chrzanów. Kiedyś to była błotnista pułapka, a dziś można jechać po gładkiej nawierzchni i z bliska podziwiać urodę tego miejsca.

Prognozy wskazywały, że dzień ma być słoneczny. Rzeczywistość nie była jednak taka kolorowa. Gęste chmury nadciągnęły ze wschodu. Słońce skryło się za nimi i wyglądało na to, że pozostanie tam cały dzień. Nie złożyłem jednak broni! W Janowie Lubelskim, w hotelu, w którym spałem, miałem pokój o nazwie „Imielity Ług”. Przypomniało mi to o pięknym rezerwacie w Lasach Janowskich, który od dawna chciałem zobaczyć.

Nie do końca rozumiem sprawę dojazdu. Nawigacja kazała mi jechać jeszcze 3 kilometry prosto, a mnie zatrzymał znak zakazu wjazdu. Co miałem robić? Przekonałem się, że rezerwat przyrody Imielity Ług to miejsce tak piękne, że warto wybrać się na dłuższy spacer leśną drogą, żeby dojść do początku ścieżki. Alternatywną trasą jest spacer od strony Gwizdowa. Na drodze z zakazem wjazdu znalazłem się, jadąc od strony wsi Gierlachy położonej tuż obok nowej trasy S19.

Rezerwat to prawdziwy leśny raj. Ścieżka przechodzi początkowo przez sosnowy las, a następnie prowadzi wśród mokradeł. Przygotowano na niej wieżę widokową, a także kładkę, z której z bliska można podziwiać niedostępne zazwyczaj bagno.

Falująca Lubelszczyzna to raj dla tych, którzy kochają otwarte przestrzenie. Zachwyca mnie tam sposób, w jaki ludzie ujarzmili ziemię. Na drugim biegunie jest to, co stworzyła natura i czego usilnie broni. Nie musi wcale wiele robić. Wystarczy miękki grunt i człowiek już nic nie ruszy. Obserwowanie tych „granic” i tego „styku” świata człowieka i natury w tym regionie jest bardzo ciekawe. Ziemia, która zdaje się falować, jest pięknym przykładem tego jak duet – natura i człowiek – wspólnie potrafią stworzyć coś pięknego.

Na ścianie pokoju ciemność toczyła nierówną walkę z nikłymi światłami miasta. Na siódme piętro blask ulicznych latarni dociera z trudem. Celowo zgasiłem światło i usiadłem przy imponujących rozmiarów panoramicznym oknie. Prawie przykleiłem się do szyby, a to wszystko za sprawą hipnotyzującego widoku. Podziwiałem z tej perspektywy skwer Kościuszki, marinę, molo Południowe i bulwar biegnący aż do lasów Kępy Redłowskiej. Z takiej wysokości ludzie spacerujący po chodnikach wyglądali jak mrówki. Siedziałem tak dobrą godzinę i ani przez moment nie poczułem nudy. Księżyc wspiął się na czarne aksamitne niebo. Jego srebrny blask kołysał się miarowo na wodach zatoki.

Jak to się stało, że po nocy w dworze z początku XVIII w. trafiłem prosto w objęcia sieci Courtyard by Marriott? Odpowiedź jest prosta. Slow Road by Mazda to projekt, który jest elastyczny i nie ma sztywnych ram. Naturalne więc wydało mi się skorzystanie z wieloletniego doświadczenia amerykańskiej rodziny Marriottów. Ich firma istnieje od 95 lat, a pierwszy hotel znanej na całym świecie sieci zaczął przyjmować gości w 1957 r. Na bazie wieloletnich doświadczeń na początku lat 80. XX w. otwarte zostały trzy testowe obiekty pod intrygującym hasłem: Courtyard for business and pleasure travelers, czyli dla podróżujących w celach biznesowych i dla przyjemności. Rynek zareagował na nową formułę z entuzjazmem i w 1987 r. istniało już ponad 90 hoteli sieci Courtyard. W połowie 2020 r. liczba ta sięgnęła 1254 obiektów, które w sumie mają ponad 187 tysięcy pokoi hotelowych.

Dlaczego wybrałem Courtyard by Marriott Gdynia Waterfront? Banałem byłoby stwierdzenie, że chodziło mi o widok z okna, choć trudno zaprzeczyć, że jest to niewątpliwy atut. Takiego hotelu nie wybiera się przypadkowo. U podstaw mojej decyzji leżało przekonanie, że wolę zaufać renomowanej marce, a nie internetowym opiniom na temat przeróżnych opcji noclegowych w mieście. Wiedziałem, że chcę zatrzymać się w ścisłym centrum, więc do wyboru miałem albo hotele, albo prywatne apartamenty, których cena wynajmu, co ciekawe, jest zbliżona lub nawet wyższa od kosztu doby hotelowej. Nie po to jadę do miasta, żeby w apartamencie korzystać z kuchni, kiedy dookoła mam restauracje i bary. Nie lubię też skomplikowanego systemu odbioru kluczy i niepewności, czy to, co widzę na zdjęciach, jest zgodne ze stanem faktycznym. Wybierając Courtyard by Marriott Gdynia Waterfront, zaufałem marce. I nie zawiodłem się w niczym. Dobrze oznakowany dojazd i parking, całodobowa recepcja i pokój, dokładnie taki jak w rezerwacji, to dla mnie ważne elementy, które czynią podróż bardziej komfortową. W hotelu zameldowałem się w piątek i ani trochę nie czułem się jak w podróży służbowej, co zgadzałoby się z dewizą sieci Courtyard – biznes i przyjemność – nawet z przewagą przyjemności. Goście spotykani w windzie czy na śniadaniu wyglądali na turystów. Trafiło się oczywiście kilku panów w garniturach, ale wyglądało na to, że oni również czują się dobrze w tym hotelu.

Planując weekend w Gdyni, wiedziałem, że chcę poruszać się po centrum głównie pieszo i komunikacją miejską. Lokalizacja Courtyard by Marriott Gdynia Waterfront jest w takim przypadku idealna, bo wszystko, co było w kręgu moich zainteresowań, miałem na wyciągnięcie ręki. Zwiedzając jakiekolwiek miasto na świecie, lubię dosłownie się w nim zanurzyć niczym w wodzie. Nie uznaję w czasie takich weekendów półśrodków ani kompromisów. Chcę pić kawę tam, gdzie piją ją mieszkańcy, chcę jak najwięcej czasu spędzić na zewnątrz i zobaczyć, ile się da, z perspektywy spacerowicza. Po tak intensywnym dniu wygody hotelowego pokoju są nieocenione.

Hotel Courtyard by Marriott Gdynia Waterfront sam zapracował sobie na moje zaufanie oraz na to, że z przekonaniem mogę polecić go jako idealne miejsce dla tych, którzy chcą poznać Gdynię. Mój spacer po mieście opisałem w osobnej trasie, bo to właśnie ona skłoniła mnie do wizyty w Gdyni.

Courtyard by Marriott Gdynia Waterfront
Waszyngtona 19, 81-342 Gdynia
Telefon: (+48) 58 74 30 700
STRONA WWW

Ostatnie promienie słońca igrały z liśćmi wiekowych dębów. Siedziałem w salonie na parterze i obserwowałem, jak na ścianie odgrywany jest spektakl światła i cienia. Im bliżej zachodu słońca, tym bardziej pomarańczowa barwa zalewała przestrzeń dookoła mnie. Kanapa zadziałała, jak magnes. Jan, który przywitał mnie w drzwiach, powiedział, że idzie na grzyby. W planach miał makaron z prawdziwkami. Ja, wpatrzony w liczącą około 300 lat ścianę, na której ścigały się cienie, delektowałem się spokojem, jakim emanuje dwór.

Wzniesiono go około 1731 r. według projektu Johanna Caspara Hindersina, nadwornego architekta rodziny Dohnów. Pałac ma dwie kondygnacje i przykrywa go mansardowy dach. Prawdopodobnie pełnił on rolę pałacyku myśliwskiego, na co wskazują pozostałości po wędzarni oraz wielka kuchnia w dolnej części. Po II wojnie światowej podzielił los niemieckich majątków i służył jako mieszkania dla przybyłych na te tereny rolników. W latach 70. XX w. trafił w ręce państwa Matuszewiczów, którzy ogromem pracy przywrócili mu dawną świetność. W 2009 r. zmienił właściciela i obecnie jest nim wspomniany wcześniej Jan. Zaaranżował on wnętrze w bardzo ciekawy sposób. Udało mu się nie przekroczyć cienkiej linii między dworskim klimatem sprzed trzech wieków, a współczesnymi potrzebami gości. Scalił je dzięki dbałości o detale. Nad całością unosi się błogi spokój i trudna do opisania lekkość. Zamieszkać można w apartamentach: Słobity, Sztynort lub Galiny oraz w pokojach: Gładysze i Kwitajny. Ich nazwy pochodzą od dawnych posiadłości potężnych rodów pruskich. Część sypialna zajmuje dwie górne kondygnacje oraz poddasze. Moją uwagę przykuły bardzo oryginalnie urządzone łazienki, w których znajdują się wolnostojące wanny. To coś w sam raz dla miłośników długich relaksujących kąpieli.

Zasypiając w murach Dworu Dawidy, starałem się usłyszeć szepty historii. Właśnie dla takich chwil lubię odwiedzać tego typu obiekty. Zanim zgasiłem lampkę nocną, dość długo spoglądałem na belkę stropową nad moją głową. Myślałem o tym, jak wyglądał ten zakątek Powiśla 300 lat temu, kiedy to drzewo runęło pod siekierą. Oczami wyobraźni widziałem okoliczne pola, drogi i lasy. Patrzyłem na sęki w drewnie, w których zaklęta jest historia tego miejsca oraz dzieje okolicznej natury. Pomyślałem, że ona tak cierpliwie nadal trwa, podtrzymując dach wiekowego dworu. Takiej podróży w czasie nie odbędzie się w stylizowanych wnętrzach. Jest to możliwe tylko tam, gdzie ściany przesiąknięte są prawdziwą historią.

Dwór Dawidy
Dawidy 1, 14-400 Pasłęk
Telefon: (+48) 602 317 969
www.dawidy.com

Niebo nad jeziorem mieniło się odcieniami szarości. Stałem wpatrzony w ten wieczorny spektakl natury i uśmiechałem się w duchu do ciszy, która mnie otaczała. Nagle poczułem, że o coś ociera się o moją nogę. Maleńki kotek miauknął i usiadł koło mnie. Dwóch widzów w teatrze to już coś! Ta chwila trwale zapisała się w mojej pamięci. Patrzyłem na jezioro Łękuk i nie mogłem wyjść z podziwu nad pięknem tego miejsca.

W 1707 r. podobny zachwyt musiał przeżyć Wilhelm Fleiszer, który postanowił wznieść w tym miejscu drewniany dwór. Zapoczątkował historię, która nieprzerwanie trwa do dzisiaj. W najnowszych dziejach tego miejsca zapisali się państwo Iza i Krzysztof. Oni, prawdopodobnie jak każdy, zauroczyli się dworem i postanowili ocalić go od zapomnienia. Po II wojnie światowej w dawnym folwarku i upaństwowionym majątku funkcjonował PGR. Kiedy komuna się skończyła, budynki zaczęły popadać w ruinę. Państwo Przyłuccy nie tylko zatrzymali proces niszczenia tego miejsca, ale także odmienili jego los. Na brzegu jeziora powstał komfortowy trzygwiazdkowy hotel z duszą.

Po wejściu do środka pierwszym, co rzuciło mi się w oczy, była ogromna mapa okolicy. Prześledziłem na niej moją przeprawę przez Puszczę Borecką i ustaliłem sobie marszrutę na kolejny dzień. Zameldowałem się w recepcji i już od pierwszych chwil czułem, że bliżej temu miejscu do rodzinnej, ciepłej atmosfery niż standardowego hotelu. Dojście do pokoju ułatwiły mi kolorowe linie na podłodze, które niczym szlaki turystyczne pomagają poruszać się po budynku. Zamieszkałem w pokoju z widokiem na jezioro, ale wieczór był tak miły, że spędziłem go na pomoście, choć równie dobrze mogłem zostać na balkonie. Pokój był przestronny i bardzo stylowo urządzony. Muszę też wspomnieć o ogrodzie, który otacza folwark od wewnętrznej strony. Spotkałem w nim panią Izę, która z wielkim oddaniem dba o to permakulturowe dzieło.

Na kolację nie musiałem nigdzie jechać. Zszedłem do hotelowej restauracji Ogień i Woda. Zamówiłem filet ze szczupaka z czarnym ryżem i tłuczonym zielonym groszkiem. Cóż to była za poezja smaku! Dopadło mnie łakomstwo, więc skusiłem się na deser i poprosiłem o sękacza smażonego na maśle z musem owocowym. Bez przesady mogę stwierdzić, że dawno nie jadłem tak pysznych dań.

Folwark Łękuk na każdym kroku zaskakuje. Z zewnątrz nic nie zdradza, że jest to przestronny budynek, który może pomieścić 120 osób. Świetnie urządzona strefa SPA z pewnością może stać się dopełnieniem pobytu w SPA dla duszy, z którego do woli można korzystać nad jeziorem.

Polecam to miejsce wszystkim poszukującym równowagi między komfortem a naturą. Dla mnie Folwark Łękuk świetnie spełnił swoją rolę, bo dał mi chwilę wytchnienia po męczącym dniu. Cisza, jaka panowała w nocy, dała się niemal kroić nożem.

Miłośnicy czworonogów ucieszą się z wiadomości, że w hotelu akceptowane są zwierzęta.

Co jeszcze znajdziecie na miejscu?
– saunę w domku na jeziorze
– świetnie przygotowane pole namiotowe
– miejsce na ognisko
–plac zabaw dla dzieci
– rowery do wypożyczenia

Folwark Łękuk Hotel SPA Mazury
Łękuk Mały 8, 11-510 Łękuk Mały
Telefon: (+48) 87 428 40 59
www.folwarklekuk.pl