Było to zimą 2009 r. w czasie kolędy. Z proboszczem pobliskiej parafii jego wysłużoną ładą niwą jeździłem od domu do domu. On przynosił wiernym dobrą nowinę o Bożym Narodzeniu, a ja zbierałem materiał do reportażu. Któregoś dnia wczesnym rankiem zjawiliśmy się przejazdem we wsi Grabowiec-Góra. Krzyknąłem nagle: Stój! Nie było to wcale takie proste na śliskiej drodze. Wybiegłem z auta, bo chciałem się przekonać, czy przypadkiem mi się to nie przywidziało. Okazało się, że przed moimi oczami rozpościera się jeden z najpiękniejszych pejzaży falujących pól, jaki widziałem w życiu. Roztocze, Ponidzie czy Jura moim zdaniem zostają daleko w tyle przy Działach Grabowieckich. Zakochałem się w tym widoku i od tamtego pamiętnego dnia wracam tam, kiedy tylko mogę, żeby podziwiać piękno i prostotę tego krajobrazu. Jest on na wskroś polski. Nie da się go pomylić z żadnym innym miejscem na ziemi.

Z Polesia wyjechałem za późno. Nawigacja wskazywała czas przyjazdu 40 minut przed zachodem słońca. Jeden zator na drodze, kilka ciągników, których nie ma jak wyprzedzić i cały plan mógł legnąć w gruzach. Nie traciłem jednak nadziei i mknąłem mazdą CX-60 na południe. Jak na złość niemal cała ta droga to ciąg terenu zabudowanego. Oglądałem wszystko jakby w zwolnionym tempie i ze strachem spoglądałem na czas dojazdu. Kiedy do celu zostały 3 minuty, już wiedziałem, że się uda!

Nie było mnie w Grabowcu-Górze dobrych kilka lat. Bałem się, czy ktoś nie wybudował w „moim” miejscu jakiegoś domu. Trudno byłoby dotrzeć w ten punkt, gdyby nie było dojścia z głównej drogi. Na szczęście wszystko jest tam po staremu. Pola tylko wydają się jeszcze piękniejsze. Ukształtowanie terenu w tym zakątku Lubelszczyzny jest bardzo ciekawe, bo Działy Grabowieckie to tak naprawdę ciąg szerokich dolin przedzielonych grzędami, na których ulokowały się w wioski. Korzystając z odpowiedniej wysokości, można spojrzeć na okolicę z góry. A w dole opadają pocięte miedzami pola, które następnie wspinają się po łagodnym zboczu kolejnego wzgórza. Widok z Grabowca-Góry ma to do siebie, że pola zdają się nie mieć końca. Falują aż po horyzont.

Ścigałem się ze światłem. Łapałem na matrycy aparatu ostatnie promienie. Wiedziałem, że nie zostanę w okolicy na noc, więc to była jedyna szansa. Kiedy słońce poszło spać, pojechałem do Zamościa. Przyznam, że byłem ciekaw, jak Rynek Wielki z ratuszem prezentuje się nocą. Ta perła architektury wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO robi na mnie ogromne wrażenie także w wydaniu wieczornym. To był miły akcent na zakończenie tego długiego dnia.

Podróż powoli dobiegała końca, ale ostatni ranek i przedpołudnie postanowiłem spędzić wśród polnych fal Roztocza. To również okazał się strzał w dziesiątkę. Pola o tej porze roku mają bardzo różnorodny wygląd. Pocięte miedzami z różną fakturą ziemi i wieloma kolorami wyglądają przepięknie. Na poszukiwania zachwycających widoków wróciłem do mojego ulubionego trójkąta wsi: Chrzanów, Otrocz i Huta Turobińska. Wielkim zaskoczeniem był dla mnie asfalt na drodze łączącej Otrocz i Chrzanów. Kiedyś to była błotnista pułapka, a dziś można jechać po gładkiej nawierzchni i z bliska podziwiać urodę tego miejsca.

Prognozy wskazywały, że dzień ma być słoneczny. Rzeczywistość nie była jednak taka kolorowa. Gęste chmury nadciągnęły ze wschodu. Słońce skryło się za nimi i wyglądało na to, że pozostanie tam cały dzień. Nie złożyłem jednak broni! W Janowie Lubelskim, w hotelu, w którym spałem, miałem pokój o nazwie „Imielity Ług”. Przypomniało mi to o pięknym rezerwacie w Lasach Janowskich, który od dawna chciałem zobaczyć.

Nie do końca rozumiem sprawę dojazdu. Nawigacja kazała mi jechać jeszcze 3 kilometry prosto, a mnie zatrzymał znak zakazu wjazdu. Co miałem robić? Przekonałem się, że rezerwat przyrody Imielity Ług to miejsce tak piękne, że warto wybrać się na dłuższy spacer leśną drogą, żeby dojść do początku ścieżki. Alternatywną trasą jest spacer od strony Gwizdowa. Na drodze z zakazem wjazdu znalazłem się, jadąc od strony wsi Gierlachy położonej tuż obok nowej trasy S19.

Rezerwat to prawdziwy leśny raj. Ścieżka przechodzi początkowo przez sosnowy las, a następnie prowadzi wśród mokradeł. Przygotowano na niej wieżę widokową, a także kładkę, z której z bliska można podziwiać niedostępne zazwyczaj bagno.

Falująca Lubelszczyzna to raj dla tych, którzy kochają otwarte przestrzenie. Zachwyca mnie tam sposób, w jaki ludzie ujarzmili ziemię. Na drugim biegunie jest to, co stworzyła natura i czego usilnie broni. Nie musi wcale wiele robić. Wystarczy miękki grunt i człowiek już nic nie ruszy. Obserwowanie tych „granic” i tego „styku” świata człowieka i natury w tym regionie jest bardzo ciekawe. Ziemia, która zdaje się falować, jest pięknym przykładem tego jak duet – natura i człowiek – wspólnie potrafią stworzyć coś pięknego.

Na niewielkiej karteczce wyrwanej z notesu zapisałem sobie kod do skrytki. Ta przezorność spowodowana była tym, że we wsi Tartaczysko różnie jest z zasięgiem. Byłem tam pierwszy raz dobre pięć lat temu. Wróciłem na skraj Puszczy Augustowskiej na zaproszenie Ani i Pawła. Byłem już w tym miejscu jakiś czas temu, ale wtedy zatrzymałem się w starym domu po drugiej stronie drogi. W ostatnich latach agroturystyka powiększyła się o dwa niezależne domki – Smolarnię i Barć. Ja zamieszkałem w tym drugim, czyli najbliższej puszczy, jak tylko się da.

Jechałem niemalże w ciemno, bo wiedziałem, czego mogę się spodziewać. Ta zgrana para od lat zajmuje się prowadzeniem agroturystyki na Suwalszczyźnie. Baza doświadczeń i opinii, które zbierają od gości, zaowocowała domkiem niemal idealnym. Piszę o Barci, ale z tego, co wiem, Smolarnia różni się jedynie innym widokiem z okna na las.

Nie jest sztuką postawić domek na skraju lasu i zaprosić do niego gości. Cała magia tego miejsca zaklęta jest w detalach. Zaczyna się już przy wjeździe, a potem co rusz dotyka się czegoś, co jest dokładnie tam, gdzie być powinno. Tyczy się to zarówno ściereczki w kuchni, ręcznika w łazience, jak i rozplanowania tarasu czy rozkładu łóżek we wnętrzu. Tego nie da wyczytać się w książkach ani nie zobaczy się tego na zdjęciach. To słyszy się w rozmowach z gośćmi, a tych akurat Ani i Pawłowi nie brakuje.

Cały proces meldunku zajął mi 4 sekundy. Po wpisaniu kodu do skrytki wyjąłem z niej klucze i dostałem się do środka. Ze światem połączyłem się dzięki szybkiej sieci wi-fi. Trochę zdziwiło mnie, że wieczorem, po powrocie do domku, było przyjemnie ciepło. Okazuje się, że Paweł zdalnie steruje ogrzewaniem. Kolejny plus dla nich!

Takich plusów i małych subtelności umilających pobyt w Barci znalazłem dużo więcej. Było mi tam po prostu dobrze i z ogromnym żalem wyjeżdżałem w dalszą podróż.

Jeszcze jedna ważna sprawa. Cały czas piszę o puszczy, a przecież tuż obok płynie rzeka Czarna Hańcza. Goście, którzy mieszkają w domkach, mogą śmiało przespacerować się po działce na drugą stronę drogi, a następnie ścieżką zejść ze skarpy nad rzekę. Jest tam drewniany pomost, leżaki i nieskończone źródło świętego spokoju!

Zakole Czarnej Hańczy
Tartaczysko 10 C, 16-506 Tartaczysko
Telefon: (+48) 602 719 106
www.zakoleczarnejhanczy.pl

Trudno o bardziej pasujący tytuł dla trasy, którą udało mi się pokonać, przemierzając najpiękniejsze zakątki Lubelszczyzny, ziemi sandomierskiej i wschodniego skrawka ziemi świętokrzyskiej. Podróżując nią, można odzyskać niezwykle ważną w dzisiejszych czasach równowagę i doświadczyć spokoju i wyciszenia, a przy okazji zobaczyć mniej popularne miejsca. Zapełniając mapę slowroadowych tras po Polsce, zauważyłem wielką białą plamę wokół Lublina, zwłaszcza w jego południowych okolicach. Nie pozostało mi więc nic innego, jak wybrać się w podróż i przygotować zbiór niezwykłości znajdujących się na tych terenach.

Rozpocząłem od wizyty w stolicy województwa. Lublin nie był dla mnie obcym miastem, bo już kilka razy spacerowałem po jego malowniczych uliczkach. Było to jednak zawsze przy okazji, a tym razem to miejsce stało się celem samym w sobie. Stare Miasto nie jest zbyt rozległe i zwiedza się je bardzo sprawnie. Centralnym miejscem na rozległym rynku jest Trybunał Koronny, czyli dawny ratusz. Idąc z rynku w którąkolwiek ze stron, można zobaczyć sporo zabytków i okrężną drogą wrócić przed Trybunał. Na uwagę zasługuje Zamek Lubelski, plac Po Farze, barokowa archikatedra i stojąca obok niej Wieża Trynitarska. Wychodząc przez Bramę Krakowską, warto przejść Krakowskim Przedmieściem na plac Litewski.

Zwiedzanie części naziemnej ubogaciłem o wizytę w lubelskich podziemiach. Początek tej trasy turystycznej znajduje się w budynku Trybunału Koronnego, a koniec – w jednej z kamienic przy placu Po Farze. Jako miłośnik podań i legend miałem podwójną ucztę, bo z tymi dwoma kluczowymi punktami związane są przepiękne legendy. Pierwsza to „Legenda o czarciej łapie”. Przechodząc przez lubelskie podziemia, co jakiś czas można spotkać diabły lubelskie. Znalazły się one na trasie nieprzypadkowo, a cała historia dotyczy sprawy, z jaką do lubelskiego trybunału miała zwrócić się pewna wdowa, którą spotkała krzywda ze strony kniazia wołyńskiego. Napadł on na dwór wdowy, spalił go i zabrał kosztowności. Szukając sprawiedliwości, wdowa chciała mieć czyste sumienie i mimo rad bliskich, którzy namawiali ją na zemstę, udała się do trybunału, licząc na sprawiedliwość. Sędziowie, którzy jej wysłuchali, nie spieszyli się z działaniem, a kniaź, który po dłuższym czasie otrzymał pozew, zupełnie go zlekceważył. Znalazł fałszywych świadków, którzy zapewniali trybunał o jego niewinności. Sędziowie orzekli, że jest niewinny, a wdowa składająca fałszywe oskarżenia musi ponieść koszty procesu. Kobieta, zdumiona takim obrotem sprawy, ze złością wykrzyczała, że gdyby za stołem sędziowskim siedział sam diabeł, to wyrok byłyby bardziej sprawiedliwy. Te słowa nie pozostały bez echa, bo wezwany diabeł od razu zajął miejsce za sędziowskim stołem. Taka niesprawiedliwość oburzyła nawet samego czarta, który przestrzegł wszystkich obecnych, co czeka fałszywych świadków i przekupnych sędziów. Szykujący się do ucieczki świadkowie odkryli, że drzwi są zamknięte. Zebranych czekał drugi proces. Tym razem prawda wyszła na jaw i sędziowie orzekli winę kniazia. Miał on trafić do więziennej wieży, a świadkowie, którzy mówili nieprawdę, mieli zostać publicznie wychłostani. Pod wyrokiem marszałek złożył trybunalską pieczęć, a diabeł przypieczętował go własną łapą. Zrobił to tak mocno, że jego ślad do dziś widoczny jest na sędziowskim stole. Ten owiany legendami stół, nazywany Czarcią Łapą, można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Lublinie. Sama legenda ma kilka wersji, ale niezmienny pozostaje fakt, że ma ona przestrzegać przed składaniem fałszywych zeznań i wydawaniem niesprawiedliwych wyroków.

Wychodząc z podziemi, można zobaczyć zrekonstruowane fundamenty dawnego kościoła, który stał w tym miejscu przez niemal pięć wieków. Z jego powstaniem związana jest legenda o Leszku Czarnym. Miał on zasnąć pod dębem i we śnie zobaczyć Michała Archanioła, który wręczył mu miecz i wyjaśnił, jak pokonać Jaćwingów. Zanim książę zasnął, miotany był wątpliwościami, jaką obrać taktykę, i nie umiał podjąć decyzji. Posłuchał rady anioła i ruszył w pogoń za wrogiem. Pobił Jaćwingów między Narwią a Niemnem. Odzyskał łupy i uwolnił jeńców. Jako wotum dziękczynne książę ufundował kościół, który stanął w miejscu, gdzie przyśnił mu się Michał Archanioł. Historycy zdołali pewne fakty potwierdzić, ale przy okazji obalili kilka mitów. Jedna z teorii mówi o tym, że kościół wybudować miał król Władysław Łokietek, który nadał Lublinowi prawa miejskie. To w lubelskiej farze odprawiane były uroczyste msze, które zaczynały i kończyły sesje w Trybunale Koronnym. Kościół przestał istnieć w połowie lat 50. XIX w.

Opuszczając świat architektury, podziemi i legend udałem się w samo serce roztoczańskich pól. Droga z Lublina na południe działa niczym filtr i wraz z kolejnymi kilometrami i kolejnymi wioskami można ulec magii tych terenów. Dawkowane jest to powoli, więc tym bardziej mamy czas na zachwycanie się widokami falujących pól, które zdają się płynąć po horyzont. Drogą nr 19 wyjechałem z Lublina w kierunku Kraśnika i udałem się do Niedrzwicy Dużej, gdzie skręciłem w kierunku Bychawy. Malowniczymi drogami przedostałem się przez Stawce i Batorz do Otroczy. W tym miejscu polecam niespieszne pokonanie samochodem dość rozległego trójkąta, którego wierzchołki wyznaczają miejscowości: Otrocz, Huta Turobińska i Chrzanów. Przez okna samochodu w wielu miejscach podziwiać można pocięte miedzami łany pól, które ze względu na ukształtowanie terenu zdają się falować. Warto wykorzystać wszystkie naturalne wzniesienia, które stają się genialnymi punktami widokowymi. Najmniej atrakcyjnie te pola prezentują się od czerwca do sierpnia, kiedy porośnięte są wysokim zbożem. Najlepiej wyglądają wczesną wiosną lub późną jesienią. Polecam zabranie ze sobą obuwia trekkingowego lub kaloszy, bo każdorazowy spacer po polach kończy się przyniesieniem do samochodu ogromnych ilości błota. W tych okolicach warto pokluczyć po drogach i dróżkach w poszukiwaniu pięknych widoków. Choć takich miejsc nie brakuje na Roztoczu, to właśnie na tym obszarze ich zagęszczenie jest największe, a dostępność, moim zdaniem, najlepsza. Leniwi nie będą musieli nawet wysiadać z samochodu.

Ze świata magicznych pól udałem się do leśnego raju, a dokładniej do Parku Krajobrazowego Lasy Janowskie. W samym centrum tego przepięknego kompleksu leśnego w czerwcu 1944 r. miała miejsce największa bitwa partyzancka na ziemiach polskich. Oddziały polskie i radzieckie liczyły niespełna 3 000 żołnierzy, a siły niemieckie szacuje się na 30 000. W miejscu bitwy w 1974 r. postawiono monumentalny pomnik braterstwa broni autorstwa Bronisława Chromego, tego samego, który wykonał Smoka Wawelskiego w Krakowie i wiele innych pomników w kraju. Za monumentem znajduje się symboliczny cmentarz partyzancki. Schodząc nieopodal pomnika nad rzekę Branew, warto przejść ścieżką dydaktyczną prowadzącą przez przepiękne olsy, bagniska, a także bujne lasy iglaste. Dzięki temu spacerowi można zobaczyć urodę janowskich lasów w pigułce. Polecam wsłuchać się w panującą tam ciszę. Jest to niecodzienne przeżycie, kiedy w promieniu wielu kilometrów nie ma niczego, co zakłócałoby szum rzeki i szelest liści. Przyroda bardzo mocno kontrastuje tu z monumentalnym pomnikiem, który po spacerze ścieżką dydaktyczną wygląda zupełnie inaczej niż przy pierwszym spotkaniu. Wizyta w tym miejscu jest z pewnością niezwykłym przeżyciem.

Kolejnym miejscem w Lasach Janowskich, które przykuło moją uwagę, były Momoty Górne. Na tle wielu podobnych wiosek w okolicy tę wyróżnia drewniany kościół z niezwykłym wystrojem. Jest to dzieło zmarłego w 1999 r. ks. Kazimierza Pińciurka. Sam nauczył się rzeźbić i spod jego dłuta wyszły dziesiątki rzeźb i ozdób, które dzisiaj podziwiać można w kościele i całym jego otoczeniu. Widok jest naprawdę niesamowity, zwłaszcza kiedy zwróci się uwagę na detale.

Lasy Janowskie to przestrzeń, która przypadnie do gustu wszystkim miłośnikom przyrody, rowerzystom i poszukującym spokoju z dala od miasta. Trudno mi wskazać drugie takie miejsce w Polsce, które z jednej strony emanuje niezwykłą naturalnością, a przy okazji jest łatwo dostępne dla odwiedzających. Przygotowano tu gęstą sieć szlaków turystycznych i rowerowych, a także ścieżek dydaktycznych, które pomagają w nauce lasu na żywo.

Do następnego celu podróży udałem się niezwykle okrężną drogą, ale zarazem wyjątkowo malowniczą. Przejechałem przez Kiszki, Ujście i Andrzejówkę do drogi nr 835. Dojechałem nią do Biłgoraja, gdzie wyjechałem na drogę nr 858, która zaprowadziła mnie aż do Niska. Stąd drogą nr 77 udałem się do Sandomierza. Polubiłem to miasto wiele lat temu i odwiedzam je przy każdej okazji. Najbardziej fascynuje mnie unikatowy rynek. Pokaźnych rozmiarów prostokąt o wymiarach 110×120 m i pochyłości prawie 15 m jest niewątpliwą perełką. W centrum sandomierskiego rynku uwagę przykuwa piękna bryła gotyckiego ratusza. Otoczony jest zabytkowymi kamienicami, a w połączeniu z dobrze rozwiniętą bazą gastronomiczną tworzy klimat rodem z południa Europy. Wychodząc z rynku w którąkolwiek ze stron, natrafić można na ciekawe miejsca. Bryluje wśród nich Brama Opatowska, a po przeciwnej stronie stoi dumny gotycki kościół halowy z XIV w., czyli bazylika katedralna Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Nie można pominąć pięknego Zamku Królewskiego w Sandomierzu, który najlepiej podziwiać, płynąc statkiem po Wiśle. W mieście dosłownie roi się od zabytków, a teren wokół rynku to prawdziwa uczta dla oczu miłośnika architektury i historii. Koniecznie trzeba udać się na spacer podziemną trasą turystyczną, która pozwala zobaczyć miasto dosłownie od środka. Historia Sandomierza po wizycie w podziemnym świecie nabiera zupełnie innych barw i jest pełniejsza. Nie polecam wizyty w tym mieście w czasie majówki czy długich weekendów. Najlepszy moment to wczesna wiosna lub początek jesieni.

Z Sandomierza wyjechałem w kierunku zachodnim i udałem się do Ujazdu. Wśród zabudowy tej niepozornej świętokrzyskiej wsi dominuje imponująca bryła dawnego pałacu. Patrząc z dalszej perspektywy, widać, że nie bez powodu do czasu budowy Wersalu we Francji rezydencja pałacowa w Ujeździe uznawana była za największą w Europie. Włoski styl architektoniczny nosi nazwę palazzo in fortezza, co najprościej przetłumaczyć można jako „pałac w fortecy”. Zwiedzając ruiny zamku, widać wyraźnie podział na zespół pałacowy z ogrodem w stylu włoskim i elementy architektury obronnej. Budowla kryje w sobie wiele symbolicznych akcentów – liczba okien odpowiada liczbie dni roku, pokoje odpowiadają liczbie tygodni w roku, a cztery narożne baszty nawiązują do czterech kwartałów. Jego fundator, wojewoda sandomierski Krzysztof Ossoliński, nie zdołał ukończyć projektu zgodnie z założeniem. Zmarł w 1644 r. – rok po przyjętej dacie zakończenia budowy. Zamek był zamieszkany do 1770 r., a następnie został spalony przez wojska rosyjskie. Po tym wydarzeniu już nigdy nie został odbudowany. Obiekt, choć z pozoru przypomina inne trwałe ruiny, podczas zwiedzania zdradza unikatowe piękno i wyjątkowość. Jest to, moim zdaniem, jeden z najpiękniejszych zamków w Polsce i choć pozostaje trwałą ruiną, to zdecydowanie swoją niezwykłością deklasuje konkurencję.

Z Ujazdu drogą nr 758, a następnie nr 757 udałem się do pobliskiego Opatowa. Miałem co najmniej dwa powody, żeby odwiedzić ten niezwykle ważny punkt na historycznej mapie Polski. W Opatowie trudno nie dostrzec romańskiej kolegiaty dominującej nad innymi obiektami. Jej przepiękne renesansowe i barokowe wnętrze zachwyca turystów i pielgrzymów, ale uwagę szczególnie przykuwają znajdujące się w północnym ramieniu nagrobki kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego i jego dzieci. Wyszły one spod ręki włoskich artystów pracujących w Polsce w tamtym okresie. Jak podają źródła, swój udział w tym dziele mieli: Giovanni Cini, Bartolommeo Berrecci i Bernardinus de Gianottis. Nagrobek Ludwika Mikołaja Szydłowieckiego, syna kanclerza, uważa się za pierwszy renesansowy nagrobek wykonany po północnej stronie Alp. Płyta nagrobna Krzysztofa Szydłowieckiego przedstawia go leżącego na wznak w zbroi z mieczem w ręku. Pod nią umieszczono Lament Opatowski, czyli grawerowaną płaskorzeźbę z brązu, na której przedstawiono 41 postaci rozpaczających po śmierci kanclerza. Ufundował ją Jan Tarnowski, hetman wielki koronny, mąż najstarszej córki kanclerza. Wprawne oko wśród dostojnych osób zauważy również 3 sokoły i 7 psów, które skrywają się pod stołami. Jest to prawdziwy unikat i bezcenne dzieło sztuki renesansowej w Polsce.

Drugim powodem mojej wizyty były Podziemia Opatowskie. Trasa przebiegająca pod opatowskim rynkiem i jego najbliższym otoczeniem to jedna z najciekawszych atrakcji tego typu w Polsce. Rozciąga się ona na trzech kondygnacjach, a samo zwiedzanie nie jest jedynie schematycznym podziwianiem piwnic czy składów. Każda kolejna ekspozycja rozjaśnia mroki historii. Opatów, położony na ważnym szlaku handlowym, przez wieki odwiedzany był przez kupców, którzy w podziemiach rynku składowali swoje towary. Ekspozycja na trasie została przygotowana bardzo oryginalnie, co ułatwia odbycie tej podziemnej podróży w czasie. Miasteczko nie jest duże, a wszystko, co jest warte zobaczenia, znajduje się w pobliżu rynku, a dokładniej przy placu Obrońców Pokoju.

W tym miasteczku na skraju ziemi świętokrzyskiej, na skrzyżowaniu dawnych dróg handlowych, zakończyłem trasę. Jest to idealna opcja na weekendowy wyjazd dla tych, którzy lubią łączyć zwiedzanie miast z odpoczynkiem na łonie przyrody. Najlepsza baza noclegowa znajduje się w Sandomierzu, choć muszę przyznać, że ja wybrałem Opatów i mile zaskoczył mnie pensjonat tuż obok Bramy Warszawskiej. W podróż najlepiej wybrać się wczesną wiosną lub jesienią, bo właśnie wtedy bujne lasy i malownicze pola prezentują się w pełnej krasie. Trasa w całości przebiega drogami asfaltowymi i ku mojemu zaskoczeniu stan ich nawierzchni w tym zakątku Polski uległ poprawie i można cieszyć się jazdą bez ciągłego omijania dziur. Cierpliwość mogą nadwyrężyć jedynie liczne maszyny rolnicze, które w prawdziwym rytmie slow drivingu przemieszczają się po lokalnych drogach. Ale i tak nie polecam spieszyć się na tej trasie. Lepiej uważnie podziwiać piękno tych terenów.

Przestrzeń, przestrzeń i jeszcze raz przestrzeń – tak najkrócej można scharakteryzować to cudowne miejsce w okolicach Janowca. Roztaczająca się z tego pola panorama jest po prostu nieziemska. Oczom patrzącego ukazują się niekończące się pola, wierzby i ukryta za nimi Wisła, a w tle Kazimierz Dolny. Czy można wymarzyć sobie coś lepszego?

Asfalt skończył się na chwilę przed tym, jak dotarłem do celu. Lekko opadająca w dół droga zaprowadziła mnie Pod dobre niebo. Bez problemu rozpoznałem dwa charakterystyczne błękitne domki i mongolskie jurty. To przestrzeń, która wprost zaprasza, by spędzić noc pod gwiazdami. Nigdy nie byłem w Mongolii, nie miałem też okazji spać w jurcie. Tu, na skraju Lubelszczyzny poczułem ten niezwykły klimat. Zaskoczyło mnie również, jak inny jest odpoczynek w okrągłej, pozbawionej kątów przestrzeni – było to coś niesamowitego! Leżałem na materacu, szklany świetlik w dachu pozwalał wpatrywać się w rozgwieżdżone niebo. Przez otwarte drzwi wpadało świeże, pachnące jak po burzy powietrze. W oddali nikły światła Kazimierza Dolnego, który właśnie szykował się do snu.

Polecam to miejsce kochającym minimalizm i kontakt z naturą. Można wybrać domek, można wybrać jurtę. Każde rozwiązanie jest dobre, żeby spędzić tutaj trochę czasu w zupełnej ciszy i spokoju. A poranny spacer na bosaka po zroszonej trawie? Obowiązkowy!

Wojszyn 145B, 24-123 Janowiec
tel:  516 85 63 39
www.poddobrymniebem.pl

Przed niskim drewnianym płotem obok mnie staje biały pies, dokładniej łajka syberyjska. Mówię mu, że musi zostać, a sam zamykam za sobą małą furtkę. Zdziwiony patrzy na mnie przez sztachety i bez problemu przeskakuje na moją stronę. O, ja naiwny – przecież to Oberża pod Psem! Tu wszystko może się zdarzyć.

Do Kadzidłowa dotarłem wczesnym sobotnim przedpołudniem. Był już październik i Mazury świeciły pustkami. Słoneczny dzień jeszcze przyciągnął miłośników tych okolic, ale to nic w porównaniu z pełnią sezonu. Z panem Krzysztofem usiedliśmy na werandzie. Słońce chyliło się ku zachodowi. Rozmowa się nie kleiła. Ja byłem po podróży, a pan Krzysztof jedną nogą na urlopie. To dla niego wymarzony i zasłużony odpoczynek poprzedzony wizytą kolejnego dziennikarza, który postara się napisać coś nowego o Oberży pod Psem i Kadzidłowie. Co jednak można napisać o kilku drewnianych chatach, małej restauracji i braku asfaltowej drogi? Co wyjątkowego kryje się na tym przepięknym końcu świata?

Trudno to opisać, kiedy nie jest się na miejscu. Trzeba chwilę tu pobyć. Pochodzić. Zobaczyć muzeum. Warto napić się kompotu z wiśni i spróbować pierogów z kapustą i grzybami w oberży. Później dobrze jest wybrać się gdzieś w okolice. Ja pojechałem do Rucianego-Nidy. Nie wytrzymałem jednak dłużej niż 15 minut i poczułem, że chcę wrócić do Kadzidłowa. Dlaczego?

Urzekła mnie tutejsza cisza. Takie miejsce mogli odkryć i stworzyć dla innych tylko ludzie, którzy wiele lat mieszkali w wielkim mieście. Pan Krzysztof i pani Danuta Worobcowie mieszkali wcześniej w Berlinie, więc posiedli wszelką wiedzę o tym, jak hałas wpływa na człowieka. Sami uczyli się żyć w Kadzidłowie. Przeszli wiele – od nieudanej inwestycji w stado jeleni, po ciężkie posezonowe czasy, w których nie zaglądał tu nawet listonosz. Zaczęli od krótkich pobytów i po kilku już nie chcieli stąd wyjeżdżać. Ich niezwykła wrażliwość pozwoliła ocalić od zniszczenia kawałek historii tych terenów. Dzięki nim można dzisiaj podziwiać piękne drewniane chaty, które dawniej były tu wszędzie. Zobaczycie też, jak ludzie żyli i mieszkali, przenieśli tu bowiem kilka drewnianych chałup, w jednej z nich otworzyli oberżę, a w innej, 200-letniej stworzyli muzeum. Nie takie zwykłe – przepiękna podcieniowa chata mazurska ma w sobie coś magicznego. Przebywanie w jej wnętrzu to prawdziwa podróż w czasie! Gdy patrzy się na okolice i otoczenie, ma się wrażenie, że za chwilę wrócą mieszkańcy i życie potoczy się dalej.

Myślę, że kolejnym powodem, dla którego chce się tu wracać, jest prawdziwość tego miejsca. Oberża niczego nie udaje. Każdy detal jest tutaj autentyczny i pasujący niczym ostatnia część w 1000-elementowych puzzlach. Wszystko się tu zgadza i układa. Gości przed wejściem wita napis: „Nie mamy czasu dla ludzi, którzy nie mają czasu”. Tu nie da się wpaść jak do fast foodu czy przydrożnego hotelu. To miejsce samo prosi się, żeby delektować się w nim chwilą. Z okolicznych pól docierają do mnie głosy zwierząt. Po sąsiedzku mieści się Park Dzikich Zwierząt tłumnie odwiedzany w sezonie. To wielka atrakcja dla dzieci. Mnie nie przekonuje totalny brak infrastruktury dla przybywających w nim rzesz turystów (np. brak toalet i choćby prostego food trucka). Celowo jednak omijam to miejsce i bez reszty daję porwać się Oberży pod Psem.

Noc w oberży mija mi niezwykle spokojnie. Budzę się wypoczęty jak nigdy. Wychodzę boso przed Pokój Sołtysa i witam się z jesiennym chłodem. Nie spiesząc się, wypijam dwie kawy. Dla takich momentów i takich poranków warto w tego typu miejscach zostawać na noc!

Zatęskniłem za tym wszystkim już na pierwszym skrzyżowaniu po odjeździe. Dzisiaj w wielkim mieście brakuje mi spokoju panującego za oknem i cudownych zapachów domowej kuchni. Z pewnością będę tam wracał, bo jakaś część mnie została tam na zawsze. Tak dzieje się pewnie nie tylko ze mną, ale z każdym, kto posłucha tych porannych szeptów ciszy w Kadzidłowie!

 

Kadzidłowo 1, 12-210 Ruciane-Nida

tel. 601 09 46 41

www.oberzapodpsem.com.pl

Wiatrakowo to jedno z tych miejsc, które czekały na odpowiedniego właściciela. Kiedyś ukryte przed światem siedlisko głęboko zapadło w serce człowiekowi wędrującemu miedzą przez okoliczne wzgórza. Teraz pan Stanisław, bo o nim mowa, dba o to miejsce wspólnie ze swoją żoną Izabelą.

Kiedy siedzi się na tarasie, słuchając ptaków i delektując się ciszą, trudno uwierzyć, że to tylko 20–30 minut spacerem od rynku w Kazimierzu Dolnym. Zapomniana ziemia znalazła właścicieli, którzy docenili jej piękno. Cóż mogłoby bardziej ucieszyć jej poprzedniego gospodarza – starszego pana, który rodzinną ziemię u schyłku życia przekazał w dobre ręce?

Dziś, po niemal 15 latach troski i pracy, Wiatrakowo stało się niezwykle przytulnym lokum, gdzie można nacieszyć się bliskością natury. Wszędzie dookoła las, pola, łąki, a z okien domków podziwia się przepiękne wąwozy. Króluje natura.

Domki różnią się od siebie detalami, ale łączy je jedno – jest tu sielsko i przestronnie. W każdym zakamarku tej oazy rozgościła się cisza. Genialnie prezentuje się również oddalona od reszty zabudowań „pustelnia”. Wnętrze jest proste, idealne do zaszycia się w leśnej głuszy i odpoczynku. Inne budynki, oddalone o niespełna 150 metrów, są stąd niemal niewidoczne. Po kilku godzinach zapomina się tu o całym bożym świecie.

Wiatrakowo pielęgnuje tę ciszę, ale nie zapomina również o podniebieniu. Po latach doświadczeń, prób i uważnego słuchania uwag gości stworzono całą gamę własnych produktów, w tym orzeźwiającą wodę mineralną. Kuchnia, która serwuje dania dla nocujących tu gości, bazuje na tym, co lokalne, smaczne i zdrowe. To wszystko, w połączeniu z atmosferą Kazimierza i nadwiślańskim klimatem, tworzy jedno z najlepszych moim zdaniem miejsc do spędzania spokojnych chwil w tej okolicy.

Cholewianka 60, Kazimierz Dolny 24-120
tel: 606 66 71 86
wiatrakowo.pl
www.facebook.com

Siedlisko Sobibór położone w urokliwym zakolu Bugu łączy w sobie klimat dawnego wiejskiego gospodarstwa z nowoczesnością i komfortem, do których przywykliśmy. W starych drewnianych domach urządzono przestronne, przytulne wnętrza. Mnóstwo tu wygodnych hamaków, foteli i kanap zachęcających do poleniuchowania z książką albo ulubioną muzyką. Na skarpie stoją ukryte w gałęziach drzew, zbudowane na palach dwa domki. Rozciąga się z nich przepiękny widok na okoliczne łąki.

Przydomowe ogródki zapewniają świeże produkty do prężnie działającej kuchni, a podawane tutaj dania, łączące polską tradycję, ekologię i najnowsze trendy, okazują się prawdziwą ucztą dla podniebienia.

Kiedy wpatrzony w migoczące światło małego okienka lubelskiej Kurii zasypiałem w swoim pokoju, myślałem o spokoju, jaki emanuje z tego miejsca. Na popołudniową drzemkę zaszyłem się w leżaku, otoczony szumem traw. Wieczorem, przy ognisku, w ostatnich promieniach słońca obserwowałem, jak łąka powoli niknie w mrokach nocy – taki piękny koniec świata.

Poranek był niezwykle spokojny. Gdzieś w oddali ryczała krowa, w pobliżu słyszałem pianie koguta. Delektowałem się niespiesznie pitą poranną kawą i widokiem zasnutej mgłami doliny. Za ten magiczny spokój odpowiada tu uśmiechnięta od samego rana pani Ewa – całym sercem oddana temu siedlisku właścicielka, urodzona optymistka i marzycielka. Jak bowiem inaczej ocenić kogoś, kto z jednej rozwalającej się chałupy na końcu świata potrafił stworzyć tak barwne, ciekawe i przyciągające ludzi miejsce?

 

Sobibór wieś 30, 22-200 Włodawa
tel: 603 99 90 39
www.siedliskosobibor.pl
www.facebook.com

Kto choć raz planował podróż na południowy wschód, musiał natrafić na Chatę Wędrowca w Wetlinie – trudno znaleźć bardziej rozpoznawalny punkt w Bieszczadach. Miejsce to owiała legenda, która ma prostą przyczynę – zadowolonych klientów. Czy nie jest to zbyt odważna teza? Potwierdzenie można znaleźć na miejscu, pod samymi drzwiami, gdzie w sezonie zwykle ustawia się kolejka czekających na stolik. W tak małej Wetlinie? Oczywiście, bo kto raz spróbował naleśnika giganta albo pieczeni jagnięcej, po pierwsze chce tu wrócić, a po drugie staje się ambasadorem tego miejsca i poleca je innym. Sukces oparty na zadowoleniu klientów – proste, lecz genialne!

Moja rozmowa z Ewą i Robertem odbywała się na raty, ale po tygodniu w Wetlinie udało mi się posklejać ich piękną historię w całość i zrozumieć fenomen miejsca, które stworzyli. Ona z Łowicza, on z Krakowa. Poznali się w schronisku pod Małą Rawką i, mimo przeciwności losu, zaczęli wspólnie wiosłować po niepewnej wodzie, jaką w latach 90. były Bieszczady. Mieszkali w samym sercu gór i uczyli się ich z biegiem lat. Poznawali też ludzi i ich marzenia – szczególnie te kulinarne. Nieważne, co ujrzałem na tablicy i co trafiło na stół – wszystko było pyszne. Czy jednak to samo smakowałoby mi nad morzem? Wątpię. Tutejsze smaki związane są z panującym w Bieszczadach klimatem, dlatego takiej karty nie napisze nawet najlepiej wykształcony kucharz z Paryża. Może to zrobić tylko Robert, który zna ostrą zimę, świeżość wiosny, letnią burzę i jesienne mgły Bieszczad. Może brzmi to górnolotnie, ale ich karta przesiąknięta jest Bieszczadami, co odpowiada ludziom, którzy tu zaglądają. Tak, tak – kolejki przed wejściem to komercja, a nie Bieszczady – powiedzą nierozumiejący tego świata. Tutaj kolejki przed wejściem znaczą jednak więcej niż jakiekolwiek naklejki na drzwiach czy gwiazdki programów rekomendacyjnych.

Przechodząc z parkingu do chaty, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, człowiek trafia do innego świata. Otoczony zielenią taras odcina to miejsce od reszty świata. Stylowe wnętrza są przytulne i urządzone z niezwykłym smakiem i harmonią. Wypełniony pięknymi przedmiotami Sklepik Wędrowca pozwoli zabrać kawałek tego świata do domu.

Historia Chaty Wędrowca to życiowa opowieść Ewy i Roberta, którzy, zakochani w Bieszczadach, każdego dnia tworzą tutaj swój lepszy świat i dzielą się nim z innymi. Stworzone przez nich miejsce nie jest sztucznym tworem – jest nośnikiem uczuć, humorów i dzięki temu najprawdziwszej atmosfery.

Wetlina 113, 38-608 Wetlina
www.chatawedrowca.pl
www.facebook.com

Zakręt, a na nim Gęsi Zakręt. Podjeżdżając, krzyknąłem na głos: „Woow!”, które rozbrzmiało jeszcze mocniej, kiedy wszedłem do środka. Ania właśnie przebiegła obok mnie, prosząc, żebym się rozgościł. Na zewnątrz spotkałem Pawła, który kończył przygotowania motoru na weekendowy rajd. Uderzył mnie panujący tutaj pozytywny luz. Przyjeżdżając do Gęsiego Zakrętu, tak naprawdę wchodzi się w codzienność Ani i Pawła, którzy porzucili swoje życie w nieustannej gonitwie na rzecz bieszczadzkiego spokoju.

Gęsi Zakręt to przepiękny i pomysłowo urządzony dom. Ogromna przestrzeń wspólna na dole plus przytulne pokoiki u góry. Przez wielkie okna można podziwiać cudowną przyrodę dookoła. W dolnej części znajduje się „bawialnia” i miejsce do wspólnych gier i integracji. Choć dom z początku wydaje się niewielki, po krótkim spacerze rośnie w oczach. To naprawdę kreatywny projekt. Przed budynkiem jest mnóstwo miejsca na rozstawienie leżaka i odpoczynek na świeżym powietrzu.

Gęsi Zakręt to idealne miejsce dla tych, którzy chcą poznać Bieszczady i szukają oryginalnego noclegu. Na wyciągnięcie ręki są rejony znane i popularne, ale blisko też do tych pomijanych i znanych tylko wtajemniczonym. Z pewnością jest tu spokojniej niż w Wetlinie czy Cisnej.

Zadwórze 1A, 38-700 Zadwórze
www.gesizakret.pl
www.facebook.com

O tym miejscu pisała już niejedna osoba; wieloma słowami próbowano opisać coś, co moim zdaniem jest zbyt bogate, żeby oddały to litery alfabetu. Bo jak pisać o ciszy, której nie widać? Jak opisać to uczucie, kiedy stoisz na tarasie unoszącym się niemal w koronach drzew, zamykasz oczy i czujesz muśnięcia wiatru? Jak pomiędzy „A” i „Z” zmieścić momenty, gdy robi się ciemno, a liście dalej tańczą na wietrze?

Czy nie lepiej napisać, że to właśnie tu spełniają się dziecięce marzenia o domku na drzewie? Czy nie lepiej powiedzieć, że nie ma tu dnia z takim samym widokiem? Spadające liście, łamane wiatrem gałęzie, podchodzące niemal do okien sarny… Wszystko to układa się w magiczny klimat tego miejsca W Drzewach.

Człowiek czuje się tu dobrze. Natura zawsze uspokaja, łagodzi nawet najbardziej rozkołatane myśli. Ludzie wyjeżdżają z Nałęczowa w jakiś sposób inni. Dlaczego?

Moim zdaniem to bliskość i kontakt z naturą wpływają na to, że – oderwani od szalonej codzienności – odczuwamy tu harmonię i spokój, których nie potrafimy znaleźć w tylu innych miejscach. Przyroda niczego nie udaje, gra najlepszy spektakl na świecie bez względu na widownię czy porę dnia. Dostępność tego piękna na wyciągnięcie ręki jest niepowtarzalnym środkiem uspokajającym. Pozornie nic się tu nie dzieje, a jednak wszystko drga, żyje i szumi. Pięknie i za każdym razem niepowtarzalnie.

W Drzewach to nie tylko hotel czy domki na drzewach. To niezwykłe spotkanie ze światem, którego często nie zauważamy. Mamy wygodny fotel i wielką szybę – nie pozostaje nic innego, jak odkryć to piękno. W nim zapisane są archetypiczne marzenia o mieszkaniu w domu na drzewie. Któż z nas jako dziecko o tym nie marzył?

Klonowa 2, Nałęczów 24-150
tel: 530 27 78 31
www.wdrzewach.pl
www.facebook.com