Premierowe jazdy testowe najnowszą Mazdą CX-80 były wyśmienitą okazją do przetestowania przepięknych tras w sercu Karkonoszy. Niezwykłym krajobrazom towarzyszyły atrakcje turystyczne i regionalna kuchnia w najlepszym wydaniu.

Zachęcamy do zwiedzania Dolnego Śląska samochodem

Polecamy bardzo urozmaicone, pełne zachwycających zakrętów trasy. Prawdziwe leśne serpentyny i panoramiczne drogi w sercu Karkonoszy przynoszą mnóstwo pozytywnych wrażeń. Tu nie ma potrzeby podróżowania w pośpiechu, uważność jest nagradzana wspaniałymi plenerami. Zachęcamy do odkrywania historycznych tajemnic: podziemne miasto Osówka rozbudza wyobraźnię wielu odwiedzających, a wygodny i przestronny parking, szczególnie jesienią zachęca do dłuższego spaceru po okolicy.

Zeskanuj trasy, by wygodnie zaplanować swoją podróż po Dolnym Śląsku.

Fantazja natury na terenie Sudetów objawia się na różne sposoby. Wyjątkowe w tym paśmie górskim są skupiska skalne o niecodziennych kształtach. Niekiedy występują pojedynczo, a w innych miejscach tworzą coś na kształt skalnych miast. Wielkością nie dorównują tym z czeskiego Adršpachu czy Teplic, ale urody im z pewnością nie można odmówić. Takie miejsca jak Błędne Skały czy Szczeliniec Wielki są nieustannie oblegane przez turystów. To właśnie Góry Stołowe niczym magnes przyciągają ich swoimi skałami. Warto jednak wybrać się też w inne zakątki Sudetów – Rudawy Janowickie, Wzgórza Łomnickie czy Góry Izerskie – żeby się przekonać, że i tam nie brakuje prawdziwych skalnych cudów natury.

Lwia Góra

Nazwa tego wzniesienia ma swoje korzenie w XIX w. Władający pobliskimi Karpnikami ród Hohenzollernów ustawił na szczycie ważącą prawie 300 kg żeliwną figurę czuwającego lwa. Po II wojnie światowej rzeźba w niewyjaśnionych okolicznościach zaginęła. Po tym, jak się odnalazła i ją odzyskano, trafiła na skały w pobliżu zapory w Złotnikach. Obecnie trwają starania mające na celu przeniesienie króla zwierząt na jego pierwotne miejsce.
Lwia Góra położona jest w Górach Strużnickich należących do Rudaw Janowickich. Wśród licznych skał w okolicy wyróżnia się tym, że na szczycie wzniesienia znajduje się miniaturowe skalne miasteczko, w którym można podziwiać wysokie iglice, skalne półki i okiennice. Wykutymi schodami można wejść na szczyt jednej ze skał, żeby zobaczyć wspaniałą panoramę Rudaw Janowickich, Kotliny Jeleniogórskiej, Gór Kaczawskich oraz Karkonoszy.
Do celu można dotrzeć gęstą siecią szlaków od strony Janowic Wielkich czy Przełęczy Karpnickiej. Najkrótsza opcja (ok. 1 godz.) wiedzie czarnym szlakiem z niewielkiego parkingu w Strużnicy. Warto wybrać ten wariant, bo choć droga miejscami jest stroma, to oferuje niezwykłe panoramy.

Krucze Skały

Docierając do zabytkowego budynku dworca w Jerzmanicach-Zdroju, można odnieść wrażenie, że nastąpiła pomyłka. Okolica wygląda niezbyt zachęcająco, a kiedy liście drzew zasłaniają widok, nie sposób dostrzec ogromnej skalnej ściany. Podchodząc bliżej, trudno nie wpaść w zachwyt. Oczom ukazuje się potężna formacja skalna utworzona z piaskowca.
W tym miejscu 80 mln lat temu znajdowało się dość płytkie morze, na dnie którego osadzały się drobinki piasku. Po tym, jak morze zniknęło, gruba warstwa piasku uległa scaleniu i stwardnieniu. Kilka wieków wstecz Krucze Skały były miejscem pozyskiwania bloków skalnych (użyto ich m.in. do budowy wrocławskiego ratusza czy kościoła św. Elżbiety), co sprawiło, że dzisiaj przybrały bardzo oryginalny wygląd. Skały, które zostały po wydobyciu potężnych bloków piaskowca, utworzyły długi, gładki mur. W nienaruszonej części można dostrzec wiele oryginalnych form – baszty, grzyby, kazalnice i przestronne półki skalne.
Przed II wojną światową kuracjusze odpoczywający w Bad Hermsdorf (dawna niemiecka nazwa wsi) chętnie spacerowali wśród tych piaskowcowych dzieł natury i człowieka. Wybudowano metalowe schody, w skale wykuto stopnie, które pozwalają wejść na górę i spojrzeć z innej perspektywy.

Chybotek i Złoty Widok

Nazwy Chybotek i Złoty Widok w bezpośredni sposób zdradzają najważniejsze cechy tych dwóch niezwykłych miejsc w Górach Izerskich. Dzieli je niespełna kwadrans spaceru. Obie te atrakcje położone są na skraju Szklarskiej Poręby. Dojście do nich jest możliwe niebieskim szlakiem ze stacji kolejowej Szklarska Poręba Dolna lub czarnym szlakiem z parkingu przy Wodospadzie Szklarki. Trzecia opcja to dojazd samochodem na koniec ul. Jana Matejki i przejście ok. 5 min do punktu widokowego.
Złoty Widok to miejsce, z którego roztacza się wspaniała panorama Karkonoszy. Punkt widokowy położony jest na skalnej półce zawieszonej wysoko na doliną rzeki Kamiennej. Wybudowano tam kładki, dzięki którym można bezpiecznie podziwiać piękno gór.
Chybotek to niecodzienne skupisko piaskowcowych bloków, które wydają się poukładane na sobie wbrew fizyce. Rzeczywiście, kiedy spojrzy się na skały, ma się wrażenie, że silniejszy wiatr zdoła wprawić je w ruch i… rozchybota całą konstrukcję natury.

Góra Witosza

Wysoka na 484 m n.p.m. Witosza to góra zaliczana do Wzgórz Łomnickich. Znajdują się one w sercu Kotliny Jeleniogórskiej. Jadąc drogą przez Staniszów, można zupełnie nie zwrócić na nią uwagi, a i kamienne schody, które rozpoczynają się tuż przy asfalcie, zdają się nie rzucać w oczy. Kopulasty kształt Witoszy już od początku XIX w. przyciągał turystów. To właśnie wtedy ułożono i wykuto schody, które ułatwiają wejście na szczyt. Było to bardzo popularne miejsce, o czym świadczyć może fakt, że w swoich pamiętnikach pisała o nim Izabela Czartoryska, która odwiedziła pobliskie Cieplice w 1816 roku. Wędrówka na górę spokojnym tempem trwa ok. 15 min. Po drodze jest jednak sporo atrakcji, które mogą wydłużyć wejście – Skalna Komora, Skalny Tunel, Pustelnia czy Ucho Igielne to tylko niektóre z miejsc, przy których warto się zatrzymać. Poza wytyczonym szlakiem jest tam również sporo bocznych ścieżek biegnących do skał położonych dalej od głównej drogi. Wierzchołek stanowi bardzo ciekawy punkt widokowy na Kotlinę Jeleniogórską oraz Karkonosze.

Zamek Bolczów

Pod względem wykomponowania w skały zamek Bolczów nie ma sobie równych w Polsce. Gdy ten zakątek Rudaw Janowickich mieni się zielenią liści, ruiny średniowiecznego zamku wyglądają niczym pozostałości azteckich budowli gdzieś w sercu dżungli. Mury płynnie łączą się z granitowymi skałami. Zamek wybudowano prawdopodobnie w XIV w. Po najeździe Szwedów popadł w ruinę i mimo kilku prób odbudowy pozostał w takim stanie do dzisiaj. Przed II wojną światową wybudowano na ich terenie schronisko turystyczne. Dzisiaj zabezpieczone i uporządkowane ruiny dostępne są bezpłatnie dla turystów wędrujących szlakami wśród Starościńskich Skał. Do zamku Bolczów (nie mylić z zamkiem w Bolkowie) można dojść w ok. 45 min zielonym szlakiem z Janowic Wielkich. Wycieczkę w ten zakątek gór warto rozszerzyć o przejście na pobliski Skalny Most, a w dłuższym wariancie także na Lwią Górę opisaną na początku.

Na hasło „Dolny Śląsk” pojawiają się od razu skojarzenia, które dotyczą głównie Karkonoszy, Kotliny Kłodzkiej i Wrocławia. Miłośnicy tych terenów dorzucą do tego jeszcze Góry Izerskie czy Dolinę Baryczy. Co jednak w przypadku, kiedy słyszymy takie nazwy jak: Przemkowski Park Krajobrazowy, Bory Dolnośląskie, Małe Organy Myśliborskie czy Wąwóz Myśliborski? Te miejsca już dużo trudniej przyporządkować do mapy. Na „Dolny Śląsk inaczej” celowo wybrałem w się w długi weekend majowy, bo tylko dzięki temu mogłem przekonać się, czy mój wybór miejsca na odpoczynek w rytmie slow jest dobry. W ten weekend jest największe natężenie ruchu turystycznego w ciągu roku, dlatego majówka stała się dla mnie papierkiem lakmusowym. Już po jednym spojrzeniu na parking z reguły wiem, czy mój wybór miejsca był słuszny. Zobaczmy, jak to było tym razem. Ruszajmy w drogę!

Trasa ma swój początek na parkingu przy Wąwozie Myśliborskim. Komunikacyjnie jest to dogodny punkt, ponieważ od zjazdu z drogi S3 dzieli go tylko 12 km. Korzystając więc z autostrady A4 i drogi ekspresowej można szybko i bezproblemowo dojechać na koniec wsi Myślibórz. Parking jest dobrze oznakowany, a za pozostawienie samochodu na cały dzień pobierana jest opłata wysokości 5 zł. Gdy dotarłem na miejsce, stało tam już kilka samochodów, ale przesadą byłoby nazwać to tłumem. Co więcej, główny nurt ludzi płynie w kierunku Wąwozu Myśliborskiego, a ja postanowiłem wybrać bardziej skomplikowaną drogę. Kiedy większość turystów podąża z parkingu żółtym szlakiem, biegnącym w głąb wąwozu, wzdłuż potoku Jawornik, ja skręciłem w przeciwnym kierunku i trzymając się szlaku żółtego i czerwonego, udałem się na wzgórze Rataj. Znajdują się tam Małe Organy Myśliborskie – piękny pomnik przyrody nieożywionej w postaci bazaltowych słupów. W nieczynnym już kamieniołomie odsłonięto część dawnego komina wulkanicznego, który natura utworzyła około 15-18 mln lat temu. Początkowo szlak prowadzi pod górę, a po dojściu do linii lasu skręca w lewo i trawersuje wzgórze. Pojawia się tam sporo ścieżek, na których można się zgubić, a sam szlak niestety nie przechodzi obok tych arcyciekawych skał. Trzeba skręcić z niego w prawo, w szeroką i dobrze widoczną leśną drogę. Po chwili dochodzi się na wypłaszczenie przed skałami. Bazaltowe słupy robią ogromne wrażenie. Ciekawy widok jest także ze szczytu, bo wtedy można zobaczyć ścianę z bliska oraz z nieco innej perspektywy niż od dołu.

Schodząc ze szczytu, chciałem przejść do wąwozu ścieżką, która biegnie górą równolegle do wąwozu, a do jego dna schodzi dopiero za Skałą Elfów. Przyznam, że w obrębie wzgórza Rataj dość mocno pobłądziłem i nie mogłem odnaleźć tej ścieżki. Korzystając ze zdjęcia mapy, które zrobiłem na parkingu, wytyczyłem sobie kierunek i jedną z leśnych dróg doszedłem na skraj rozległego wybiegu dla koni. Okazało się, że nikła, prawie niewidoczna, ścieżka biegnie wzdłuż ogrodzenia i dopiero po jakimś czasie skręca w las. Oczywiście nie spotkałem tam żywego ducha, co bardzo mnie zdziwiło, ponieważ ta ścieżka wygląda niczym rodem wyjęta z tolkienowskich powieści. Biegnie wśród starych dębów, przyklejona jest do szczytu stromo opadającego zbocza wąwozu. W pewnym momencie przechodzi przez dębowy gaj i bardzo ostro schodzi w dół, aż do dna doliny, aby po chwili ponownie wznieść się na szczyt zbocza, gdzie znajduje się Skała Elfów. Było to pierwsze miejsce, gdzie spotkałem turystów. Z tego punktu widokowego wyraźna ścieżka prowadzi w dół, gdzie spotyka się z głównym szlakiem prowadzącym do Wąwozu Myśliborskiego. Należy skręcić w lewo i podążać za znakami ścieżki dydaktycznej, która prowadzi przez najciekawsze punkty wąwozu i dalej na parking. Ta wycieczka zajęła mi łącznie około 3 godziny.

Kiedy wróciłem do samochodu, właśnie dochodziło południe. Samochodów było już całkiem sporo, ale nadal bez problemu można było znaleźć miejsce. Przez Jawor dojechałem drogą S3 do autostrady A4 i udałem się w stronę Zgorzelca. Na zjeździe LSSE Obszar Krzywa opuściłem autostradę i pojechałem na północ do wsi Gromadka. W plątaninie dróg dzięki nawigacji dojechałem do Borówki, na końcu której znajduje się parking leśny. Z tego miejsca wyruszyłem na kolejny spacer, tym razem do Rezerwatu Przyrody „Torfowisko Borówki”. Końcowy odcinek leśnej drogi do parkingu biegnie piękną aleją dębową. Na miejscu okazało się, że jestem jedynym odwiedzającym, a w czasie godzinnej wędrówki spotkałem tylko parę rowerzystów. Trasa z parkingu początkowo biegnie wyraźną leśną drogą, a od skrętu do wieży widokowej przy stawach, które powstały w miejscu dawnego wydobycia torfu, zmienia swój charakter na dziką i zarośniętą ścieżkę. Spacerując, można podziwiać typowy bór bagienny oraz rzadkie okazy roślin, m.in. rosiczkę pośrednią czy wełniankę pochowowatą.

Nigdy wcześniej nie byłem w Borach Dolnośląskich i podczas tej pierwszej wizyty wpadłem w ogromny zachwyt nad tym miejscem. Miejscami czułem się tam jak w prastarej puszczy. Kilka razy drogę przebiegły mi jelenie. A ta cisza dookoła, którą przerywa jedynie szum drzew i śpiew ptaków, jest po prostu boska. Na mojej mapie miałem zaznaczone jeszcze jedno miejsce w Przemkowskim Parku Krajobrazowym. Z lekkim niedowierzaniem czytałem o ogromnej wydmie śródlądowej, która przed laty znajdowała się na terenie radzieckiego poligonu. Wróciłem więc tą samą drogą do Gromadki i pojechałem do Chocianowa, a następnie drogą nr 328 do Wilkocina. Tam skręciłem w lewo i zatrzymałem się na końcu drogi tuż przed zakazem wjazdu do lasu. Pozostały odcinek do wydmy, około kilometr, trzeba pokonać pieszo. Czy warto?

Oj tak! Nie widziałem jeszcze nigdy odsłoniętego systemu korzeniowego sosny, która rośnie na szczycie jednej z wydm. Wiatr odsłonił korzenie, które rosną nie tylko w dół, ale również na boki. Obszar wkoło drzewa, który zajmują korzenie, jest imponujący, a trzeba pamiętać, że jest to tylko jedno drzewo! Oczami wyobraźni zobaczyłem cały sosnowy las z odsłoniętymi korzeniami, który byłby z pewnością niezwykłym widokiem. Na wydmach poza mną było jeszcze kilku turystów, ale przestrzeń jest na tyle duża, że wcale nie odczuwałem ich obecności.

Po obejrzeniu wydm początkowo chciałem odnaleźć w lesie bunkry, które po opuszczeniu przez wojsko stały się miejscem zimowania nietoperzy. Skusił mnie jednak piękny sosnowy las i poszedłem w przeciwnym kierunku, trzymając się pasa wydm. Dzięki temu mogłem jeszcze dłużej podziwiać piękno Borów Dolnośląskich.

W tym miejscu trasa dobiega końca. Jest to miejsce o dużym potencjale, ponieważ można udać się jeszcze dalej na północ w okolice Przemkowa lub pojechać do Legnicy po dawkę architektury na koniec dnia. Ta trasa jest zdecydowanie propozycją dla koneserów Dolnego Śląska, którzy lubią poznawać nieoczywiste miejsca. To zupełnie inny Dolny Śląsk niż ten znany i tłumnie odwiedzany w okolicach Karpacza, Kudowy Zdroju czy Wrocławia. Tu cieszą małe rzeczy. I cisza. To ona jest najpiękniejsza!

Ten wieloznaczny tytuł idealnie opisuje trasę, którą pokonałem na Pogórzu Kaczawskim. Do jej wytyczenia zainspirował mnie konkurs organizowany przez Mazdę, w którym użytkownicy zgłaszali propozycje najciekawszych, według nich, szlaków samochodowych w Polsce. Jury wyłoniło najbardziej atrakcyjną podróż, którą okazała się trasa wiodąca przez Krainę Wygasłych Wulkanów. Pani Agnieszka Raszewska zaproponowała przejazd przez bardzo ciekawe i mało znane miejsca. I to jest to! Dzięki jej podpowiedziom zajrzałem ponownie do pensjonatu Villa Greta w Dobkowie i odwiedziłem zamek Grodziec. Ale po kolei! Już wystarczy zakrętów na trasie, żeby jeszcze komplikować opis. Ruszajmy!

Za zakrętem zakręt
Kiedy spojrzałem na mapę, od razu zauważyłem, że niemalże cała trasa to ciąg nieustannych zakrętów. W sumie nie jest to nic zaskakującego na Dolnym Śląsku. Postanowiłem jednak uczcić ten przejazd wizytą na zakręcie zakrętów, czyli na Zakręcie Śmierci, który znajduje się na drodze ze Szklarskiej Poręby do Świeradowa Zdroju. Swoją niechlubną nazwę zawdzięcza licznym wypadkom samochodowym. Jest to bardzo ostry zakręt na drodze, która oplata występ skalny. Jego odstraszająca nazwa nie powinna jednak zniechęcać, bo jest to naprawdę bardzo ciekawe miejsce. Poza dreszczykiem emocji drogowych dostarcza również innych wrażeń, ponieważ jest to jeden z ciekawszych punktów widokowych w tej części Sudetów, dostępny dla każdego zmotoryzowanego. Ze ścieżki przebiegającej wzdłuż zakrętu podziwiać można Karkonosze od Szrenicy aż po Śnieżkę. Znalazłem się tam tuż po wschodzie słońca i miałem tę malowniczą drogę tylko dla siebie. Teraz, kiedy uczciliśmy Zakręt Śmierci, a także wszystkie inne bezimienne zakręty, możemy udać się do punktu startowego trasy.

Wybuchowy most
W 2020 r. media obiegła informacja o planach amerykańskich scenarzystów, którzy skuszeni widokiem starego mostu kolejowego nad Jeziorem Pilchowickim postanowili go wysadzić na potrzeby filmu akcji „Mission: Impossible 7”. Ile w tym prawdy, nie wiem, bo nie zgłębiałem tej historii, ale most stoi nadal, więc ta akurat misja chyba rzeczywiście okazała się niemożliwa. Trudno jednak powiedzieć, że most ma się dobrze, bo jest zrujnowany i nie wolno na niego wchodzić. Ale za to urody trudno mu odmówić. Tworzy niesamowity klimat na tle okolicznych wzgórz oraz wody. Tu stawiam kropkę na mapie i rozpoczynam podróż.
Ilość zakrętów na drodze wzdłuż jeziora jest imponująca, ale nie brakuje również miejsc do krótkich postojów i podziwiania widoków. Jednym z takich punktów jest nieczynna stacja kolejowa, z której roztacza się widok na jezioro i Karkonosze w tle. Poniżej stacji znajduje się przystań wodna, gdzie można wypożyczyć kajak lub łódkę. Jadąc dalej, docieramy do zapory. Przejście po jej koronie to obowiązkowy element trasy. Ma ona 290 m długości i 7,2 m szerokości. W 1912 r. sam cesarz Wilhelm II przyjechał do Pilchowic pociągiem, żeby wziąć udział w uroczystym zakończeniu prac nad zaporą. Pierwszy poważny sprawdzian zdała w 1915 r. podczas sierpniowych intensywnych opadów deszczu. Pomimo pewnych niedociągnięć powódź została zatrzymana, a całe przedsięwzięcie można było uznać za wielki sukces. Chcąc zobaczyć zaporę w pełnej krasie, trzeba zjechać samochodem w kierunku Wlenia i skręcić w pierwszą drogę asfaltową w lewo. Prowadzi ona do drewnianego mostu nad Bobrem. Z tego miejsca doskonale widać zaporę w całej okazałości, a także przyklejony do niej budynek elektrowni wodnej. W pobliskim Nielestnie znajduje się popularna w regionie przystań, z której rozpoczynają się spływy Bobrem. To świetne miejsce, by rozpocząć ciekawą trasę turystyczną, dostosowaną do umiejętności i czasu, jakim dysponujemy. Zachwycony porannymi widokami jeziora udałem się do Wlenia. Historia tego dolnośląskiego miasteczka jest nierozerwalnie związana z ruinami zamku Wleński Gródek, które znajdują się na wzgórzu unoszącym się nad miastem. Twierdza powstała około 850 lat temu i jest uważana za jedną z najstarszych murowanych warowni na Śląsku. Po rewitalizacji w 2018 r. została ponownie udostępniona turystom. Z wieży można podziwiać panoramy gór: Kaczawskich i Izerskich oraz Karkonoszy. Poniżej zamku stoi barokowy pałac Lenno wybudowany w 1653 r. przez Adama Koulhausa (obecnie hotel i sezonowa restauracja). W 2019 r. rynek we Wleniu przeszedł gruntowną modernizację, co nie znaczy, że stracił swój klimat. Nadal otaczają go zabytkowe kamieniczki i urokliwe zaułki. Pośrodku stoi ratusz z XVIII w., przed którym zobaczymy pomnik Gołębiarki wzniesiony w 1914 r. z okazji 700-lecia miasta. Czemu akurat dziewczyna z gołębiem na ramieniu jest wizytówką Wlenia? W ten sposób upamiętniono tradycję gołębich targów, które już w średniowieczu w każdą środę popielcową odbywały się w tym mieście. Warto zobaczyć też kościół pw. św. Mikołaja z XIII w.

Kierunek wulkan!
Opuściłem Wleń i udałem się przez Bełczynę do Proboszczowic. Już z daleka mogłem dostrzec wyraźny stożek i przypominającą wulkan górę. To Ostrzyca Proboszczowicka, którą uważam za jeden z najlepszych punktów widokowych w okolicy. Wznosi się na wysokość 501 m n.p.m., a na jej szczycie znajdują się dwa skalne gniazda, które służą za punkty widokowe. Istnieje kilka opcji dojścia do schodów prowadzących na szczyt. Ja wybrałem dojazd na ostatni możliwy parking, czyli skręciłem w Proboszczowicach za kościołem w lewo i kierując się drogowskazami, szutrową drogą dotarłem do parkingu wśród starych dębów. Na szczęście Mazda CX-30 sprawiła, że dotarłem na miejsce bez przygód, choć droga w kilku miejscach była mocno zalana wodą. Następnie szlak prowadził mnie lasem, lekko pod górę, aż do tablicy rezerwatu i kamiennych schodów biegnących na szczyt. Z każdym krokiem w górę klimat staje się ciekawszy i bardziej mroczny. Pokonanie dość stromego podejścia wynagradzają widoki. Trudno o nich opowiedzieć – to trzeba zobaczyć. Jak okiem sięgnąć tylko pola, wioski, lasy, wzgórza i ściana Karkonoszy na horyzoncie. Schodząc do samochodu, byłem bardzo niepocieszony, że tak szybko zniknęły mi z oczu te piękne krajobrazy, bo już kilka metrów poniżej szczytu zaczyna się bujny las. Pozostały mi jednak zdjęcia i wspomnienia z wizyty.
Nie tracąc z oczu wyjątkowych miejsc w Krainie Wygasłych Wulkanów, postanowiłem udać się do wsi Sędziszowa, by wejść na szczyt Wielisławka. Znajdują się tam unikatowe organy. Nie kościelne, a skalne, a ich wyjątkowość polega na tym, że zbudowane są z czerwonego porfiru. Kamienne słupy rzeczywiście przypominają elementy organów, ale z Organów Wielisławskich rozbrzmiewa wyłącznie muzyka natury. Nieopodal znajduje się restauracja i agroturystyka Młyn Wielisław. Poznałem tam Anetę i Mirosława, którzy oprowadzili mnie po zabytkowym budynku. Historia młyna na rzeką Kaczawą, w cieniu Wielisławki, sięga aż XVI w. Wybudowano go w celach kruszenia skał wydobywanych w pobliskich kopalniach. Kiedy wydobycie ustało, przerobiono go na młyn zbożowy. Po latach koło wodne zastąpiono turbiną Francisa, która początkowo napędzała młyn, a od 2000 r. służy małej elektrowni wodnej. Losy ostatnich przedwojennych właścicieli owiane są tajemnicą i do dzisiaj nie udało się ustalić, co się z nimi stało po 1945 r. Ostatnia wzmianka podaje, że od 1870 r. młyn należał do Bastiana Gebauera. W 2009 r. trafił w ręce obecnych właścicieli, którzy kontynuują dawne tradycje. Przed laty, podobnie jak dziś, funkcjonowała w nim gospoda, można było się posilić i przenocować. Odpoczywających w jego murach gości od wieków niezmiennie usypia szum rzeki. W wyciszeniu pomaga słaby zasięg telefoniczny, a zasadzie jego brak.
Trzymając się dalej tematyki wulkanicznej, udałem się do Rzeszówka, gdzie swoją zagrodę edukacyjną Zielony Wulkan prowadzą Marta i Maciek. Umówiłem się z nimi na kreatywne warsztaty mydlarskie, podczas których miałem zrobić własną kulę kąpielową. Na miejscu okazało się, że są to ludzie posiadający niezwykłą wiedzę i świadomość tego, co robią. Pomogli mi w ulepieniu kuli, a ja mogłem zabrać cząstkę tych warsztatów do domu. Aż żal wrzucać tę kulę do wanny. Póki co pięknie pachnie lawendą i wożę ją w samochodzie. Wrażeń jak do tej pory nie brakowało, ale nieco zgłodniałem. Nie mogłem więc ominąć jednej z najlepszych restauracji w regionie. Pojechałem prosto do Dobkowa i usiadłem wygodnie za stołem w Villi Greta.

Sztuka przez duże S
Gotowanie to też sztuka, w której na dodatek nie ma miejsca na kompromisy. Tak stwierdziłem w momencie, kiedy własnoręcznie wyrywałem marchewkę w ogródku Villi Grety. Co prawda goście zazwyczaj czekają na swoje zamówienia przy stołach, ale ja chciałem zobaczyć wszystko od kuchni. I tak się stało dzięki uprzejmości Eweliny i Krzyśka. To miejsce o bogatej historii, która swoim początkiem sięga końca XIX w. Paul i Agnes Witter doczekali się aż dwunastu pociech. Jedna z nich, Margaret, na zawsze związała swój los z rodzinną posiadłością. Kiedy po II wojnie światowej Niemcy zostali przesiedleni, ją ukrył ukochany, polski żołnierz, który postanowił się z nią ożenić. Władze wydały zgodę na ślub z Niemką i tak Greta z Jankiem dożyli później starości w Dobkowie. Obecnie ich wnuk, pan Krzysztof, wraz żoną Eweliną prowadzą w tym miejscu restaurację i pensjonat. Zachowany oryginalny charakter siedliska stał się swoistą kapsułą czasu. Pokojom nadano nazwy dawnych pomieszczeń: Spiżarnia, Janowy, Grety czy Gołębnik. Wiele miejsc zyskało nowe przeznaczenie. Restaurację urządzono w dawnej oborze, a obszerne stodoły służą gościom w czasie niepogody. Dom Arnolda, dawnego niemieckiego elektryka, przekształcono na przestronne apartamenty, a w jego dolnej części powstały sale do gier i zabaw dla dzieci.
Marchew oddałem do kuchni, a sam zagadałem się z Krzyśkiem przy labiryncie wyciętym w trawie. Po chwili na stole wylądował krem z zielonego groszku, a po nim pstrąg z warzywami i… moją marchewką. Nie opisze smaku. Napiszę tylko, że to sztuka kulinarna przez duże S.
Długie lipcowe dni sprzyjają podróżowaniu. Po obiedzie ruszyłem w kierunku celu mojej trasy, ale po drodze zatrzymałem się jeszcze na chwilę w Gozdnie. Na szczycie góry Zawadna znajduje się wieża widokowa, z której roztacza się piękny pejzaż okolicy. To miejsce na półgodzinny przystanek. Z Gozdna pojechałem się do Grodźca. Górę Zamkową widziałem już z Ostrzycy, ale dopiero za Uniejowicami zobaczyłem ją w całej okazałości. Podziwiałem ją również, przekraczając próg Galerii Versus. Napiszę krótko – to miejsce przepełnione jest sztuką (również tą przez duże S) i dobrą energią. Poznałem tam Pati i Martynę. Jak mówią i piszą, galeria sztuki to dla nich spełnione marzenia, historie ludzi, plany, wizje, emocje i ciężka praca, którą wieńczy dzieło postawione przed oglądającymi. O takich miejscach trudno jest pisać słowami, bo te zdają się za ciasne i spłycają sedno. Trzeba skonfrontować samego siebie z dziełem artysty. Takie przeżycia zapewnia Galeria Versus, w której o sztuce nie tylko się rozmawia, ale nią się żyje.

Wszystko ma swój kres
Docierając do Grodźca, znalazłem się na północnym skraju Krainy Wygasłych Wulkanów. Krętą leśną drogą, już w świetle zachodzącego słońca, udałem się na zamek Grodziec. Tablica przy wjeździe poinformowała mnie, że z tym miejscem wiąże się dziewięć wieków historii. Nie wymyśliłbym lepszego zakończenia trasy. Jest to prawdopodobnie pierwszy w Europie zamek, który wyremontowano i udostępniono do zwiedzania turystom. Było to na początku XIX w., więc musiało odbić się szerokim echem w ówczesnych Niemczech. Do II wojny światowej Grodziec był tłumnie odwiedzaną miejscowością turystyczną. Od wielu lat, dzięki staraniom gminy i wielu miłośników Grodźca, przywraca mu się ducha średniowiecznej warowni. Nie jest to proces łatwy ani szybki, ale najważniejsze, że z każdym rokiem jest widoczny postęp. Byłem na zamku wielokrotnie, ale nigdy nie odmawiam sobie przyjemności przejścia przez komnaty i wąskie korytarze prowadzące na wieżę. Widok z niej jest przepiękny i dopiero z tej perspektywy można podziwiać całą Krainę Wygasłych Wulkanów na tle Karkonoszy.
Nim zapadła noc, dotarłem do położonej na zboczu Góry Zamkowej tajemniczej Monte Cumy – uroczyska pod zamkiem Grodziec. To rodzinny pensjonat prowadzony przez Agatę. Widok z każdego pokoju jest wart miliony, bo można podziwiać całe Pogórze Kaczawskie, a przy dobrej pogodzie także Karkonosze. Doceniłem w tym miejscu ciszę, która jest niezwykle urzekająca. Zasnąłem na zboczu wygasłego wulkanu, czując się niezwykle bezpiecznie w tym przyjaznym i przytulnym miejscu.

Pani Agnieszko, dziękuję za polecenie Krainy Wygasłych Wulkanów. Tym okolicom mówię do zobaczenia, bo z pewnością wrócę tam jeszcze niejeden raz!